मराठी

∫ 1 Sin X + Sin 2 X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int\frac{dx}{\sin x + \sin 2x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x + 2 \sin x \cos x}\]
\[ = \int\frac{dx}{\sin x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\sin^2 x \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos^2 x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos x \right) \left( 1 + \cos x \right) \left( 1 + 2 \cos x \right)}\]
\[\text{Putting }\cos x = t\]
\[ \Rightarrow - \sin x dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sin x dx = - dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{- dt}{\left( 1 - t \right) \left( 1 + t \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A}{t - 1} + \frac{B}{t + 1} + \frac{C}{1 + 2t}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)} = \frac{A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 1 + 2t \right) + C \left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right)\]
\[\text{Putting t + 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = B \left( - 1 - 1 \right) \left( 1 - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = B \left( - 2 \right) \left( - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow B = \frac{1}{2}\]
\[\text{Putting t - 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = 1\]
\[1 = A \left( 1 + 1 \right) \left( 1 + 2 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = A\left( 2 \right)\left( 3 \right)\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{6}\]
\[\text{Putting 1 + 2t = 0}\]
\[t = - \frac{1}{2}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \times 0 + B \times 0 + C \left( - \frac{1}{2} - 1 \right) \left( - \frac{1}{2} + 1 \right)\]
\[1 = C \left( - \frac{3}{2} \right) \left( \frac{1}{2} \right)\]
\[C = - \frac{4}{3}\]
Then,
\[I = \frac{1}{6}\int\frac{dt}{t - 1} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} - \frac{4}{3}\int\frac{dt}{1 + 2t}\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{4}{3} \times \frac{\log \left| 1 + 2t \right|}{2} + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| t - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| - \frac{2}{3}\log \left| 1 + 2t \right| + C\]
\[ = \frac{1}{6} \log \left| \cos x - 1 \right| + \frac{1}{2} \log \left| \cos x + 1 \right| - \frac{2}{3} \log \left| 1 + 2 \cos x \right| + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 61 | पृष्ठ १७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{\left( x + 1 \right)\left( x - 2 \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\sin^3 x - \cos^3 x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{1 - \cos x}{1 + \cos x} dx\]

`  ∫  sin 4x cos  7x  dx  `

\[\int\text{sin mx }\text{cos nx dx m }\neq n\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 + \cos x}} dx\]

\[\int\frac{\sec x \tan x}{3 \sec x + 5} dx\]

\[\int\left\{ 1 + \tan x \tan \left( x + \theta \right) \right\} dx\]

\[\int\frac{e^{m \tan^{- 1} x}}{1 + x^2} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right)\left( x^2 + 2x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 12x + 5} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{\sqrt{8 - \sin2x}}dx\]

\[\int\frac{x^3 + x^2 + 2x + 1}{x^2 - x + 1}\text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{1 - \tan x} \text{ dx }\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 4 x^3 - 3x \right) \text{ dx }\]

\[\int x \cos^3 x\ dx\]

\[\int\left( 2x - 5 \right) \sqrt{x^2 - 4x + 3} \text{  dx }\]

 


\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x\left[ 6 \left( \log x \right)^2 + 7 \log x + 2 \right]} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^4 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x - 3 \right) \sqrt{x + 1}} dx\]

The primitive of the function \[f\left( x \right) = \left( 1 - \frac{1}{x^2} \right) a^{x + \frac{1}{x}} , a > 0\text{ is}\]


\[\int \text{cosec}^2 x \text{ cos}^2 \text{  2x  dx} \]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x}\]

\[\int \tan^5 x\ dx\]

\[\int\sqrt{\sin x} \cos^3 x\ \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3 - 2x - x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx}\]


\[\int\frac{1}{5 - 4 \sin x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 + \cos x} \text{ dx }\]


\[\int \tan^3 x\ \sec^4 x\ dx\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{4 x^2 + 5x + 6} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{x\sqrt{1 + x^3}} \text{ dx}\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - \sqrt{x}}{1 + \sqrt{x}}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{\sin 4x - 2}{1 - \cos 4x} e^{2x} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×