हिंदी

∫ 1 Sin X ( 3 + 2 Cos X ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{\sin x \left( 3 + 2 \cos x \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int\frac{dx}{\sin x \left( 3 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\sin^2 x \left( 3 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos^2 x \right) \left( 3 + 2 \cos x \right)}\]
\[ = \int\frac{\sin x dx}{\left( 1 - \cos x \right) \left( 1 + \cos x \right) \left( 3 + 2 \cos x \right)}\]
\[\text{Putting }\cos x = t\]
\[ \Rightarrow - \sin x dx = dt\]
\[ \Rightarrow \sin x dx = - dt\]
\[ \therefore I = \int\frac{- dt}{\left( 1 - t \right) \left( 1 + t \right) \left( 3 + 2t \right)}\]
\[ = \int\frac{dt}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right)}\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right)} = \frac{A}{t - 1} + \frac{B}{t + 1} + \frac{C}{3 + 2t}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right)} = \frac{A \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 3 + 2t \right) + C \left( t + 1 \right) \left( t - 1 \right)}{\left( t - 1 \right) \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A \left( t + 1 \right) \left( 3 + 2t \right) + B \left( t - 1 \right) \left( 3 + 2t \right) + C \left( t + 1 \right) \left( t - 1 \right)\]
\[\text{Putting t + 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - 1\]
\[1 = A \times 0 + B \left( - 2 \right) \left( 3 - 2 \right) + C \times 0\]
\[ \Rightarrow 1 = B \left( - 2 \right)\]
\[ \Rightarrow B = - \frac{1}{2}\]
\[\text{Putting t - 1 = 0}\]
\[ \Rightarrow t = 1\]
\[1 = A \left( 2 \right) \left( 5 \right) + B \times 0 + C \times 0\]
\[ \Rightarrow A = \frac{1}{10}\]
\[\text{Putting 3 + 2t = 0}\]
\[ \Rightarrow t = - \frac{3}{2}\]
\[1 = A \times 0 + B \times 0 + C \left( - \frac{3}{2} + 1 \right) \left( - \frac{3}{2} - 1 \right)\]
\[ \Rightarrow 1 = C \left( - \frac{1}{2} \right) \left( - \frac{5}{2} \right)\]
\[C = \frac{4}{5}\]
Then,
\[I = \frac{1}{10}\int\frac{dt}{t - 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t + 1} + \frac{4}{5}\int\frac{dt}{3 + 2t}\]
\[ = \frac{1}{10} \log \left| t - 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| + \frac{4}{5} \times \frac{\log \left| 3 + 2t \right|}{2} + C\]
\[ = \frac{1}{10} \log \left| t - 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| t + 1 \right| + \frac{2}{5}\log \left| 3 + 2t \right| + C\]
\[ = \frac{1}{10} \log \left| \cos x - 1 \right| - \frac{1}{2} \log \left| \cos x + 1 \right| + \frac{2}{5} \log \left| 3 + 2 \cos x \right| + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७८]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 60 | पृष्ठ १७८

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int \left( \sqrt{x} - \frac{1}{\sqrt{x}} \right)^2 dx\]

\[\int\left( \sec^2  x + {cosec}^2  x \right)  dx\]

` ∫  {cosec x} / {"cosec x "- cot x} ` dx      


\[\int \left( 2x - 3 \right)^5 + \sqrt{3x + 2}  \text{dx} \]

\[\int \sin^2 \frac{x}{2} dx\]

` ∫  {sec  x   "cosec " x}/{log  ( tan x) }`  dx


\[\int\frac{\tan x}{\sqrt{\cos x}} dx\]

\[\int\frac{e^\sqrt{x} \cos \left( e^\sqrt{x} \right)}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt[4]{x}}dx\]

` ∫      tan^5    x   dx `


\[\int \sin^3 x \cos^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{\sqrt{4 + \tan^2 x}} dx\]

`  ∫ \sqrt{"cosec x"- 1}  dx `

\[\int\frac{1}{1 - \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

`int 1/(cos x - sin x)dx`

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

\[\int x^2 \sin^2 x\ dx\]

\[\int x \cos^3 x\ dx\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int e^x \left( \log x + \frac{1}{x^2} \right) dx\]

\[\int x^2 \sqrt{a^6 - x^6} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{\left( x - 2 \right)^2 \left( x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{5}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + 1 \right) \left( 3 x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]

\[\int\frac{1}{x^4 - 1} dx\]

\[\int\frac{x^2 - 1}{x^4 + 1} \text{ dx }\]

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{\frac{x}{a + x}} \text{  dx}\]

\[\int\frac{x^2}{\left( x - 1 \right)^3 \left( x + 1 \right)} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×