हिंदी

∫ 1 13 + 3 Cos X + 4 Sin X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{  Let I }= \int \frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x}dx\]
\[\text{ Putting cos x }= \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \text{ and sin x }= \frac{2\tan \left( \frac{x}{2} \right)}{1 + \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right)}\]
\[ \therefore I = \int \frac{1}{13 + 3 \left( \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \right) + 4 \times 2\frac{\tan \left( \frac{x}{2} \right)}{1 + \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right)}}dx\]
\[ = \int \frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right)}{13\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) + 3 - 3 \tan^2 \frac{x}{2} + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right)} dx\]
\[ = \int \frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{13 \tan^2 \frac{x}{2} - 3 \tan^2 \frac{x}{2} + 16 + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right)}dx\]
\[ = \int \frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{10 \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right) + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right) + 16}dx\]
\[\text{ Let tan} \left( \frac{x}{2} \right) = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \text{ sec}^2 \left( \frac{x}{2} \right)dx = dt\]
\[ \Rightarrow \text{ sec}^2 \left( \frac{x}{2} \right)dx = 2dt\]
\[ \therefore I = \int \frac{2 dt}{10 t^2 + 8t + 16}\]
\[ = \int \frac{dt}{5 t^2 + 4t + 8}\]
\[ = \frac{1}{5} \int \frac{dt}{t^2 + \frac{4}{5}t + \frac{8}{5}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{t^2 + \frac{4}{5}t + \left( \frac{2}{5} \right)^2 - \left( \frac{2}{5} \right)^2 + \frac{8}{5}}\]


\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 - \frac{4}{25} + \frac{8}{5}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 + \frac{- 4 + 40}{25}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 + \left( \frac{6}{5} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{5} \times \frac{5}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{t + \frac{2}{5}}{\frac{6}{5}} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{5t + 2}{6} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{5 \tan \frac{x}{2} + 2}{6} \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.23 [पृष्ठ ११७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.23 | Q 7 | पृष्ठ ११७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 2^x + \frac{5}{x} - \frac{1}{x^{1/3}} \right)dx\]

\[\int\sqrt{x}\left( x^3 - \frac{2}{x} \right) dx\]

\[\int\frac{1 + \cos 4x}{\cot x - \tan x} dx\]

\[\int\frac{1}{\text{cos}^2\text{ x }\left( 1 - \text{tan x} \right)^2} dx\]

\[\int\frac{\log\left( 1 + \frac{1}{x} \right)}{x \left( 1 + x \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{1 + \sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\cos^2 \left( x e^x \right)} dx\]

\[\int\frac{\cos^5 x}{\sin x} dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x} + \sqrt[4]{x}}dx\]

\[\int x \cos^3 x^2 \sin x^2 \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 x}{1 - \tan^2 x} dx\]

` ∫  { x^2 dx}/{x^6 - a^6} dx `

\[\int\frac{1}{\sqrt{2x - x^2}} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^4 + a^4}} dx\]

\[\int\frac{1}{x\sqrt{4 - 9 \left( \log x \right)^2}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\cos 2x + 3 \sin^2 x} dx\]

\[\int\frac{1}{4 \cos x - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int x\ {cosec}^2 \text{ x }\ \text{ dx }\]


\[\int x^2 \sin^2 x\ dx\]

\[\int x^2 \sin^{- 1} x\ dx\]

\[\int\left( \frac{1}{\log x} - \frac{1}{\left( \log x \right)^2} \right) dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

Evaluate the following integral:

\[\int\frac{x^2}{\left( x^2 + a^2 \right)\left( x^2 + b^2 \right)}dx\]

\[\int\frac{\cos 2x - 1}{\cos 2x + 1} dx =\]

\[\int\frac{1}{e^x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\text{ sin} \left( x - a \right) \text{ sin } \left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x \left( 2 + 3 \cos x \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - \sqrt{x}}{1 + \sqrt{x}}} \text{ dx}\]

Find: `int (sin2x)/sqrt(9 - cos^4x) dx`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×