मराठी

∫ 1 13 + 3 Cos X + 4 Sin X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{  Let I }= \int \frac{1}{13 + 3 \cos x + 4 \sin x}dx\]
\[\text{ Putting cos x }= \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \text{ and sin x }= \frac{2\tan \left( \frac{x}{2} \right)}{1 + \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right)}\]
\[ \therefore I = \int \frac{1}{13 + 3 \left( \frac{1 - \tan^2 \frac{x}{2}}{1 + \tan^2 \frac{x}{2}} \right) + 4 \times 2\frac{\tan \left( \frac{x}{2} \right)}{1 + \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right)}}dx\]
\[ = \int \frac{\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right)}{13\left( 1 + \tan^2 \frac{x}{2} \right) + 3 - 3 \tan^2 \frac{x}{2} + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right)} dx\]
\[ = \int \frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{13 \tan^2 \frac{x}{2} - 3 \tan^2 \frac{x}{2} + 16 + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right)}dx\]
\[ = \int \frac{\sec^2 \frac{x}{2}}{10 \tan^2 \left( \frac{x}{2} \right) + 8 \tan \left( \frac{x}{2} \right) + 16}dx\]
\[\text{ Let tan} \left( \frac{x}{2} \right) = t\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{2} \text{ sec}^2 \left( \frac{x}{2} \right)dx = dt\]
\[ \Rightarrow \text{ sec}^2 \left( \frac{x}{2} \right)dx = 2dt\]
\[ \therefore I = \int \frac{2 dt}{10 t^2 + 8t + 16}\]
\[ = \int \frac{dt}{5 t^2 + 4t + 8}\]
\[ = \frac{1}{5} \int \frac{dt}{t^2 + \frac{4}{5}t + \frac{8}{5}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{t^2 + \frac{4}{5}t + \left( \frac{2}{5} \right)^2 - \left( \frac{2}{5} \right)^2 + \frac{8}{5}}\]


\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 - \frac{4}{25} + \frac{8}{5}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 + \frac{- 4 + 40}{25}}\]
\[ = \frac{1}{5}\int \frac{dt}{\left( t + \frac{2}{5} \right)^2 + \left( \frac{6}{5} \right)^2}\]
\[ = \frac{1}{5} \times \frac{5}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{t + \frac{2}{5}}{\frac{6}{5}} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{5t + 2}{6} \right) + C\]
\[ = \frac{1}{6} \tan^{- 1} \left( \frac{5 \tan \frac{x}{2} + 2}{6} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.23 [पृष्ठ ११७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.23 | Q 7 | पृष्ठ ११७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int \left( \sqrt{x} - \frac{1}{\sqrt{x}} \right)^2 dx\]

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int\left( \sec^2  x + {cosec}^2  x \right)  dx\]

\[\int\frac{\sin^3 x - \cos^3 x}{\sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{5 \cos^3 x + 6 \sin^3 x}{2 \sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sin 5x \sin 3x} dx\]

\[\int \cot^n {cosec}^2 \text{ x dx } , n \neq - 1\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 + 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 - 10x + 34} dx\]

\[\int\frac{3 x^5}{1 + x^{12}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{x}{x^2 + 3x + 2} dx\]

\[\int\frac{\left( 3\sin x - 2 \right)\cos x}{13 - \cos^2 x - 7\sin x}dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x + 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{4 + 5x - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{6x - 5}{\sqrt{3 x^2 - 5x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int x^3 \tan^{- 1}\text{  x dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin x \cos x - 1}{\sin^2 x} \right) dx\]

\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\left( x - 2 \right) \sqrt{2 x^2 - 6x + 5} \text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x\left( x^2 - 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{4 x^4 + 3}{\left( x^2 + 2 \right) \left( x^2 + 3 \right) \left( x^2 + 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int e^x \left\{ f\left( x \right) + f'\left( x \right) \right\} dx =\]
 

\[\int\frac{\sin x}{\sqrt{1 + \sin x}} dx\]

\[\int\frac{\sin x}{\cos 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3 - 2x - x^2}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^3}{\sqrt{x^8 + 4}} \text{ dx }\]


\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int e^x \frac{\left( 1 - x \right)^2}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - \sqrt{x}}{1 + \sqrt{x}}} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×