Question

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

१) खालील कृती सोडवा.  (2)

1)

दोन शब्दरूपे समान, उच्चार समान, अर्थ मात्र भिन्न असा शब्द.

↓

2)

मराठी भाषेला लेखिकेने दिलेली उपमा.

↓

 

'पुराणातली वांगी पुराणात' या म्हणीचा अर्थ शोधण्यासाठी सगळ्या पुराणांमध्ये वांग्याशी संबंधित काय गोष्ट आली आहे, हा शोध म्हणजे फुकट उद्योग ठरेल! तिथे मूळ म्हण होती 'पुराणातली वानगी पुराणात'. वानगी म्हणजे उदाहरणे. पण 'वानगी' झाली 'वांगी' आणि आपण शोधत राहिलो वांग्याविषयीच्या गोष्टी! अशी फजिती होते. काही वेळा दोन शब्दरूपे सारखी असतात आणि ती चकवतात. उदाहरणार्थ, राजाचे 'कलेवर' प्रेम होते. २ अपघातस्थळी कडेला एक 'कलेवर' पडले होते.     येथे पहिल्या वाक्यात 'कलेवर' हे शब्दरूप 'कला' या शब्दाचे सप्तमी विभक्तीचे रूप आहे तर दुसऱ्या वाक्यात 'कलेवर' हे नाम असून त्याचा अर्थ 'शव' असा आहे.     आपण आपल्या भाषेवर प्रेम करायचं असेल तर भाषेतली अशी शक्तिस्थळे जाणून घ्यायला हवीत. भाषेचा योग्य सन्मान राखायला हवा. आपल्या घरीदारी बोलली जाणारी मराठी भाषा ही आपल्याला आईच्या ठिकाणी आहे. तिने आपल्या भावजीवनाला आकार दिला आहे. आपल्या भावना व्यक्त करायला आधार दिला आहे. तिच्याशी आपले खास जिव्हाळ्याचे नाते असायला हवे. त्यासाठी तिचे ज्ञानही आपण मिळवायला हवे.     आपली भाषा ही हवेसारखी आपल्या आतबाहेर असते. तिचे जीवनातले महत्त्वाचे स्थान कायम ठेवायला हवे. उदा., आता पाऊस पडत आहे. 'पाऊस पडणे' या घटनेविषयी दोन वाक्यांतून कशी दोन प्रकारे प्रतिक्रिया देता येते ते पाहा. पावसाने स्वत: जातीने हजेरी लावून वनमहोत्सवाला दाद दिली. सकाळी सकाळी पाऊस आल्यामुळे माझ्या 'मॉर्निंग वॉक' च्या बेतावर पाणी पडले.     अशी अनेक वाक्ये तयार करता येतील. त्यातून भाव खुलत जातात. भाषा अशी आपल्या मनातले भाव सूक्ष्मपणे सांगायला मदत करत असते. त्यामुळे, तिचे अर्थसाैंदर्य कळल्यावरच आपण 'लाभले आम्हांस भाग्य बोलतो मराठी...' असे कविवर्य सुरेश भटांचे शब्द उच्चारायला खर्या अर्थाने पात्र ठरू, हे विसरून चालणार नाही.

२) खालील आकृती पूर्ण करा.  (2)

३) स्वमत -  (3)

लेखिकेने मराठी भाषेचा केलेला सन्मान तुमच्या शब्दात लिहा.

Answer 1

१)

1) 

दोन शब्दरूपे समान, उच्चार समान, अर्थ मात्र भिन्न असा शब्द.

↓

कलेवर

2)

मराठी भाषेला लेखिकेने दिलेली उपमा.

↓

आई

२)

भाषा समर्थपणे वापरण्यासाठी कोणतेही दोन मार्ग
भाषेशी जिव्हाळ्याचे नाते असायला हवे.	भाषेचे ज्ञान आपण मिळवायला हवे.

३) लेखिकेच्या मते मराठी भाषा ही आपल्या मातेसमान आहे. या मातृभाषेने आपले भावजीवन घडवले आहे. आपल्याला आपल्या भावना व्यक्त करण्यासाठी आधार दिला आहे. तेव्हा तिची ही थोरवी समजून घेऊन तिला सन्मान देणे हे आपले कर्तव्य आहे. आपण आपल्या भाषेवर प्रेम केले पाहिजे. आपल्या या भाषेची शक्तिस्थळे समजून घेऊन भाषेवर प्रभुत्व मिळवले पाहिजे. जर आपण आपल्या भाषेचा खोलवर जाऊन अभ्यास केला, तर त्यातले अर्थसाैंदर्य आपल्याला कळेल. तेव्हाच आपण 'लाभले आम्हांस भाग्य बोलतो मराठी...' हे कविवर्य सुरेश भटांचे शब्द उच्चारायला पात्र होऊ, अशा शब्दांत लेखिकेने मराठी भाषेचा सन्मान केला आहे.