Question

कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा:

1. एका शब्दात उत्तर लिहा.     (2)

1. कवीचे सर्वस्व असलेली गोष्ट -
2. कवीचा जवळचा मित्र -

दोन दिवस वाट पाहण्यात गेले; दोन दु:खात गेले. हिशोब करतो आहे किती राहिलेत डोईवर उन्हाळे शेकडो वेळा चंद्र आला; तारे फुलले, रात्र धुंद झाली; भाकरीचा चंद्र शोधण्यातच जिंदगी बरबाद झाली. हे हात माझे सर्वस्व; दारिद्र्याकडे गहाणच राहिले कधी माना उंचावलेले, कधी कलम झालेले पाहिले हरघडी अश्रू वाळविले नाहीत; पण असेही क्षण आले तेव्हा अश्रूच मित्र होऊन साहाय्यास धावून आले. दुनियेचा विचार हरघडी केला, अगा जगमय झालो. दुःख पेलावे कसे, पुन्हा जगावे कसे, याच शाळेत शिकलो झोतभट्टीत शेकावे पोलाद तसे आयुष्य छान शेकले दोन दिवस वाट पाहण्यात गेले; दोन दु:खात गेले.

2. कृती पूर्ण करा.      (2)

1. कवीचा प्रयत्नवाद व आशावाद दाखवणारी ओळ लिहा.
2. 'दारिद्र्याकडे गहाण पडलेले हात', या शब्दसमूहाचा अर्थ लिहा.

3. पुढील शब्दांचा अर्थ लिहा.      (2)

	शब्द	अर्थ
1.	दारिद्र्य	______
2.	हरघडी	______
3.	साहाय्य	______
4.	दुनिया	______

4. 'कवितेत व्यक्‍त झालेले जीवनसत्य', याबाबत तुमचे विचार स्पष्ट करा.  (2)

Answer 1

1.

1. कवीचे सर्वस्व असलेली गोष्ट - कवीचे हात
2. कवीचा जवळचा मित्र - अश्रू

2. 

1. 'दु:ख पेलावे कसे, पुन्हा जगावे कसे याच शाळेत शिकलो.'
2. कवीने या काव्यपंक्तीत दारिद्र्याशी संघर्ष करणाऱ्या कष्टकरी कामगाराच्या जीवनातील कठोर वास्तवाचे चित्रण केले आहे. श्रमिक म्हणून त्याला आपल्या हातांनी प्रचंड मेहनत करावी लागते. त्याचे हातच त्याचे सर्वस्व आहेत, पण तीव्र कष्ट करूनही त्याला आयुष्यभर गरिबीचेच जीवन जगावे लागत आहे. त्यामुळे, आपले सर्वस्व असलेले हातही दारिद्र्यात अडकून राहिले आहेत, अशी खंत कवीने या पंक्तीतून व्यक्त केली आहे.

3. 

	शब्द	अर्थ
1.	दारिद्रय	गरिबी
2.	हरघडी	प्रत्येक वेळी
3.	साहाय्य	मदत
4.	दुनिया	जग, विश्व

4. कवी नारायण सुर्वे यांच्या “दोन दिवस” या कवितेत विविध सेवा क्षेत्रात काम करणाऱ्या कष्टकऱ्यांच्या जीवनाचे वास्तवात्मक चित्रण केले आहे.
रोजच्या उपजीविकेच्या चिंतेत, दु:ख सहन करत आणि सुखाच्या आशेने वाट पाहत कामगारांचे आयुष्य संपून जाते. चंद्र, तारे, आणि धुंद करणाऱ्या रात्री जरी रोज त्यांच्या जीवनात येत असल्या, तरी त्यांचा आनंद घेण्यासाठी त्यांच्याकडे उसंत नसते, कारण त्यांचे संपूर्ण जीवन केवळ उदरनिर्वाहासाठी कष्ट करण्यातच खर्ची पडते. अन्न, वस्त्र, निवारा या मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी त्यांचे सर्व आयुष्य झिजून जाते, आणि त्यांना फक्त अश्रूंनीच साथ दिली जाते.
झोतभट्टीतील पोलादासारखे, कामगारांचे जीवनही अनेक संकटांत तावून सुलाखून निघते. भाकरीसाठी चाललेला हा संघर्ष त्यांच्या जीवनाचे विदारक सत्य आहे. तरीसुद्धा, कवीने स्पष्ट केले आहे की कामगार अश्रूंना मित्र मानून अडचणींवर मात करतो. स्वतःचे दु:ख पचवत तो इतरांना मदतीचा हात देतो, सामाजिक बांधिलकी जपतो, आणि दुनियेचा विचार करत जगमय होतो.