Advertisements
Advertisements
Question
खालील प्रश्नाचे उत्तर ८० ते १०० शब्दांत लिहा.
हरितक्रांतीचे परिणाम सविस्तर लिहा.
Advertisements
Solution
हरितक्रांतीमुळे भारतात अन्नधान्य उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढले, देश स्वयंपूर्ण बनला आणि धान्यभाव स्थिर झाले; याने काही शेतकऱ्यांना आर्थिक लाभ मिळाला. परंतु त्याचे नकारात्मक परिणामसुद्धा मोठे झाले. उच्च उत्पन्न देणाऱ्या बियाण्या, रासायनिक खत-कीटकनाशके आणि सिंचनावर अवलंबित्व वाढल्याने मजूर व लहान शेतकऱ्यांचे ताण, जमीन खराबी, भूमिगत पाण्याचे पातन आणि खारटपणा वाढला. जैवविविधतेची हानी व मातीची पोषक घट झाली; रासायनिक अवशेषांमुळे आरोग्याशी निगडीत समस्या वाढल्या. तसेच राज्यांदरम्यान व मोठ्या व लहान शेतकऱ्यांमध्ये आर्थिक विषमता वाढली. यंत्रसामग्रीच्या वापरामुळे कामकाज जलद झाले पण उत्पादनखर्चही वाढला; कर्जबोजा काही ठिकाणी गंभीर झाला. कीटकांवरील अवलंबित्वामुळे प्रतिरोधक कीटक वाढले आणि पारंपरिक पद्धतींचा ह्रास झाला. म्हणून टिकाव, पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान आणि धोरणात्मक हस्तक्षेप आवश्यक आहेत.
