Question

खालील कवितेसंबंधी दिलेल्या मुद्दयांच्या आधारे कृती सोडवा:

मुद्दे	योगी सर्वकाळ सुखदाता
(1) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवियित्री -
(2) प्रस्तुत कवितेचा विषय -
(3) प्रस्तुत ओळींचा सरळ अर्थ लिहा -	जन निववी श्रवणकीर्तनें । निजज्ञानें उद्‌धरी ।।
(4) प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण -
(5) प्रस्तुत शब्दांचा अर्थ लिहा -	(i) उदक -
	(ii) मधुर -
	(iii) तृषित -
	(iv) क्षाळणे -

Answer 1

मुद्दे	योगी सर्वकाळ सुखदाता
(1) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवियित्री -	कवी - संत एकनाथ
(2) प्रस्तुत कवितेचा विषय -	योगी पुरुष जगाच्या कल्याणासाठी या पृथ्वीवर जन्म घेतात. त्यांच्या सामाजिक कार्यामुळे सामान्य लोकांचा उद्धार होतो. कवीने योगी पुरुषांची तुलना पाण्याशी केली असून, त्यांच्यातील महानता अधोरेखित करताना योगी पुरुष पाण्यापेक्षा श्रेष्ठ ठरतात, असे स्पष्ट केले आहे.
(3) प्रस्तुत ओळींचा सरळ अर्थ लिहा -	संत एकनाथ महाराज योगी पुरुषांच्या महतीचे वर्णन करताना सांगतात की, सामान्य लोकांच्या उद्धारासाठी योगी पृथ्वीवर जन्म घेतात. जसे कृष्णमेघातून पाऊस पडल्यावर जमीन धनधान्याने भरभरून जाते आणि लोकांना अन्नधान्य व पाणी मिळाल्याने ते सुखी व समाधानी होतात, तसेच स्वर्गलोकातून योगी पृथ्वीवर येतात. ते तपश्चर्येतून प्राप्त केलेले आत्मज्ञान सामान्य लोकांपर्यंत पोहोचवतात. हरिकीर्तन आणि उपदेशाच्या माध्यमातून ते लोकांना योग्य मार्ग दाखवतात. या ज्ञानामुळे लोक समाधानी होतात, आणि योगी आत्मज्ञानाच्या जोरावर संपूर्ण समाजाचा उद्धार करतात.
(4) प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण -	संत एकनाथ महाराजांनी योगी पुरुष आणि पाण्याची तुलना करून योगी पुरुषांचे श्रेष्ठत्व प्रभावीपणे मांडले आहे. कवीने सोप्या भाषेत योगी सर्वकाळ सुखदायक कसा असतो, हे उदाहरणांद्वारे स्पष्ट केले आहे. योगी पुरुष आत्मज्ञानाद्वारे सामान्य लोकांचा उद्धार करतात, हा विचार कवितेत ठळकपणे मांडलेला आहे. समर्पक दृष्टान्त, प्रसादगुण, माधुर्य आणि शांत रसाने भरलेली ही रचना मनाला भावते. यामुळे ही कविता मला अत्यंत प्रिय वाटते.
(5) प्रस्तुत शब्दांचा अर्थ लिहा -	(i) उदक - पाणी
	(ii) मधुर - गोड
	(iii) तृषित - तहानलेला
	(iv) क्षाळणे - धुणे