Advertisements
Advertisements
Question
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत।
| आरक्षी सुपष्टदेह आसीत्, अभियुक्तश्च अतीव कृशकाय:। भारवत: शवस्य स्कन्धेन वहनं तत्कृते दुष्करम् आसीत्। स भारवेदनया क्रन्दति स्म। तस्य क्रन्दनं निशम्य मुदित आरक्षी तमुवाच - "रे दुष्ट! तस्मिन् दिने त्वयाऽहं चोरिताया मञ्जूषाया ग्रहणाद् वारितः। इदानीं निजकृत्यस्य फलं भुङ्क्ष्व। अस्मिन् चौर्याभियोगे त्वं वर्षत्रयस्य कारादण्डं लप्स्यसे” इति प्रोच्य उच्चै: अहसत्। यथाकथञ्चिद् उभौ शवमानीय एकस्मिन् चत्वरे स्थापितवन्तौ। न्यायाधीशेन पुनस्तौ घटनाया: विषये वक्तुमादिष्टौ। आरक्षिणि निजपक्षं प्रस्तुतवति आश्चर्यम् अघटत् स शव: प्रावारकमपसार्य न्यायाधीशमभिवाद्य निवेदितवान् - मान्यवर! एतेन आरक्षिणा अध्वनि यदुक्तं तद् वर्णयामि 'त्वयाऽहं चोरिताया: मञ्जूषाया: ग्रहणाद् वारितः, अतः निजकृत्यस्य फलं भुङ्क्ष्व।' |
(i) एकपदेन उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 1
(क) सुपष्टदेह: क: आसीत्?
(ख) अभियुक्ताय भारवत: कस्य वहनं दुष्करम् आसीत्?
(ग) कृशकायः क: आसीत्?
(ii) पूर्णवाक्येन उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2
(क) आरक्षी अभियुक्तं प्रति दण्डविषये किम् प्रोच्य उच्चै: अहसत्?
(ख) अभियुक्तः कया क्रन्दति स्म?
(ग) उभौ शवम् आनीय कुत्र स्थापितवन्तौ?
(iii) निर्देशानुसारम् उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2
(क) त्वं वर्षत्रयस्य कारादण्डं लप्स्यसे अत्र वाक्ये कर्तृपदं किम्?
(ख) 'चोरिताया:' इति विशेषणपदस्य विशेष्यपदं किम्?
(ग) 'प्रणम्य' इति पदस्य किं पर्यायपदं गद्यांशे प्रयुक्तम्?
Advertisements
Solution
(i)
(क) आरक्षी
(ख) शवस्य
(ग) अभियुक्त:
(ii)
(क) आरक्षी अभियुक्तं प्रति दण्डविषये त्वं वर्षजयस्य कारादण्डं लप्स्यसे” इति प्रोच्य उच्चैः अहसत्।
(ख) अभियुक्ति: भारवेदनया क्रन्दति स्म।
(ग) उभौ शवम् आनीय एकस्मिन् चत्वरे स्थापितवन्तौ।
(iii)
(क) त्वम्
(ख) मञ्जूषायाः
(ग) अभिवाद्य
APPEARS IN
RELATED QUESTIONS
एकपदेन उत्तरं लिखत -
कीदृशे प्रदेशे पदयात्रा न सुखावहा?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
न्यायाधीशः कस्मै कारागारदण्डम् आदिष्टवान्?
वस्तुतः चौरः कः आसीत्?
जनस्य क्रन्दनं निशम्य आरक्षी किमुक्तवान्?
मतिवैभवशालिनः दुष्कराणि कार्याणि कथं साधयन्ति?
रेखाङ्कितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
पुत्रं द्रष्टुं सः प्रस्थितः।
रेखाङ्कितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
चौरस्य पादध्वनिना अतिथिः प्रबुद्धः।
रेखाङ्कितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
स भारवेदनया क्रन्दति स्म।
यथानिर्देशमुत्तरत -
‘ततोऽसौ तौ अग्रिमे दिने उपस्थातुम् आदिष्टवान्’ अस्मिन् वाक्ये किं क्रियापदम्?
यथानिर्देशमुत्तरत -
‘दुष्कराण्यपि कर्माणि’- अत्र विशेष्यपदं किम्?
संन्धि/सन्धिविच्छेदं च कुरुत -
अभि + आगतम् – .......
अधोलिखितानि पदानि भिन्न-भिन्नप्रत्ययान्तानि सन्ति। तानि पृथक् कृत्वा निर्दिष्टानां प्रत्ययानामधः लिखत -
परिश्रम्य, उपार्जितवान्, दापयितुम्, प्रस्थितः, द्रष्टुम्, विहाय, पृष्टवान्, प्रविष्टः, आदाय, क्रोशितुम्, नियुक्तः, नीतवान्, निर्णेतुम्, आदिष्टवान्, समागत्य, मुदितः।
| ल्यप् | क्त | क्तवतु | तुमुन् |
| ........ | ........ | ........ | ........ |
| ........ | ........ | ........ | ........ |
| ........ | ........ | ........ | ........ |
अधोलिखित वाक्यं बहुवचन परिवर्तयत -
कश्चन चौरः गृहाभ्यन्तरं प्रविष्टः।
अधोलिखित वाक्यं बहुवचन परिवर्तयत -
अन्येद्युः तौ न्यायालये स्व-स्व-पक्षं स्थापितवन्तौ।
कोष्ठक दत्त पद यथानिर्दिष्टां विभक्तिं प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पूरयत -
सः ______ निष्क्रम्य बहिरगच्छत्। (गृहशब्दे पंचमी)
कोष्ठक दत्त पद यथानिर्दिष्टां विभक्तिं प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पूरयत -
गृहस्थः ______ आश्रयं प्रायच्छत्। (अतिथिशब्दे चतुर्थी)
