हिंदी
महाराष्ट्र स्टेट बोर्डएसएससी (मराठी माध्यम) १० वीं कक्षा

ज्या अंकगणिती श्रेढीत पहिले पद p आहे, दुसरे पद q आहे आणि शेवटचे पद r आहे तर त्या श्रेढीतील सर्व पदांची बेरीज (q + r − 2⁢p) × p + r/2⁢(q − p) एवढी आहे हे दाखवा. - Mathematics 1 - Algebra [गणित १ - बीजगणित]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

ज्या अंकगणिती श्रेढीत पहिले पद p आहे, दुसरे पद q आहे आणि शेवटचे पद r आहे तर त्या श्रेढीतील सर्व पदांची बेरीज `(q + r - 2p) xx (p + r)/(2(q - p))` एवढी आहे हे दाखवा.

योग
Advertisements

उत्तर

पहिले पद (t1) = a = p, दुसरे पद (t2) = q, शेवटचे पद tn = r

(d) = t2 – t1 = q – p

tn = a + (n – 1) × d

r = p + (n – 1) × (q – p)

(r – p) = (n – 1) × (q – p)

n – 1 = `(r - p)/(q - p)`

n = `(r - p)/(q - p) + 1`

n = `(r - p + q - p)/(q- p)`

n = `(r + q - 2p)/(q - p)`

Sn = `n/2[2a + (n - 1)d]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p)) [2p + ((r + q - 2p)/(q - p) - 1) (q - p)]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p)) [2p + ((r + q - 2p - (q - p))/(q - p)) (q - p)]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p)) [((r + q - 2p - q + p)/(q - p)) (q - p)]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p))[2p + ((r - p)/(q - p)) (q - p)]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p))[2p + r - p]`

= `(r + q - 2p)/(2(q - p))[r + p]`

Sn = `(q +r - 2p) xx ((p + r))/(2(q - p))`

shaalaa.com
अंकगणिती श्रेढीतील पहिल्या n पदांची बेरीज
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
2022-2023 (March) Official

संबंधित प्रश्न

एका अंकगणिती श्रेढीचे 19 वे पद 52 आणि 38 वे पद 128 आहे, तर तिच्या पहिल्या 56 पदांची बेरीज काढा.


एका अंकगणिती श्रेढीच्या पहिल्या 55 पदांची बेरीज 3300 आहे, तर तिचे 28 वे पद काढा.


एका अंकगणिती श्रेढीतील चार क्रमागत पदांची बेरीज 12 आहे. तसेच, त्या चार क्रमागत पदांपैकी तिसऱ्या व चौथ्या पदांची बेरीज 14 आहे, तर ती चार पदे काढा.
(चार क्रमागत पदे a - d, a, a + d, a + 2d माना.)


एका अंकगणिती श्रेढीचे नववे पद शून्य आहे, तर 29 वे पद हे 19 व्या पदाच्या दुप्पट आहे दाखवा.


एका क्रमिकेत tn = 2n - 5 आहे, तर तिची पहिली दोन पदे काढा. 


पहिल्या 1000 धन पूर्णांकांची बेरीज करा.

कृती: समजा, 1 + 2 + 3 + .........+ 1000

अंकगणिती श्रेढीच्या पहिल्या n पदांच्या बेरजेचे सूत्र Sn = `square` वापरून,

S1000 = `square/2` (1 + 1000)

= 500 × 1001

= `square`

प्रथम 1000 धन पूर्णांकांची बेरीज `square` एवढी आहे.


12, 14, 16, 18, 20, ......... या अंकगणिती श्रेढीच्या पहिल्या 100 पदांची बेरीज करा.

कृती: येथे, a = 12, d = `square` n = 100, S100 = ?

Sn = `"n"/2[square + ("n" - 1)"d"]`

S100 = `square/2`[24 + (100 – 1)d]

= 50 (24 + `square`)

= `square`

= `square`


1 ते 140 यांदरम्यानच्या 4 ने भाग जाणाऱ्या नैसर्गिक संख्यांची बेरीज करा.

कृती: 1 ते 140 यांदरम्यानच्या 4 ने भाग जाणाऱ्या नैसर्गिक संख्या 4, 8, 12, 16......... 136 या आहेत.

येथे, d = 4 आहे. म्हणून, दिलेली क्रमिका ही अंकगणिती श्रेढी आहे.

a = 4, d = 4, tn = 136, Sn = ? 

tn = a + (n – 1) d

`square` = 4 + (n – 1) × 4

`square` = (n –1) × 4

n = `square`

आता, Sn = `"n"/2` + [a + tn]

Sn = 17 × `square`

Sn = `square`

म्हणून, 1 ते 140 यांदरम्यानच्या 4 ने भाग जाणाऱ्या नैसर्गिक संख्यांची बेरीज `square` आहे.


4 ने भाग जाणाऱ्या तीन अंकी नैसर्गिक संख्यांची बेरीज काढा.


1 + 3 + 5 + ......... + 101 या 1 ते 101 पर्यंत विषम नैसर्गिक संख्यांची बेरीज करा.


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×