Advertisements
Chapters
Advertisements
Solutions for Chapter 7: साधुवृत्तिं समाचरेत्
Below listed, you can find solutions for Chapter 7 of CBSE CBSE for Sanskrit Manika Class 10.
CBSE solutions for Sanskrit Manika Class 10 7 साधुवृत्तिं समाचरेत् अभ्यासः [Pages 86 - 90]
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
प्रच्छन्नभाग्यः कुत्र अवसत्?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
प्रच्छन्नभाग्यः कम् पापमार्गं त्यक्तुम् अकथयत्?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
प्रच्छन्नभाग्यस्य पत्नी कीदृशी आसीत्?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
आपदां तरणि: किम् अस्ति?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
पत्न्याः परामर्शेन स: कस्य क्षेत्रे कार्यं प्रारभत?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
कीदृश: प्रच्छन्नभाग्य: स्वगृहं प्रत्यागच्छत्?
अधोलिखितं प्रश्नं एकपदेन उत्तरत -
सुवर्णपूरितः कलशः कस्य वृक्षस्य मूले स्थितः आसीत्?
अधोलिखितान् प्रश्नान् पूर्णवाक्येन उत्तरत -
दुष्टबुद्धि: कलशे कम् अपश्यत्?
दुष्टबुद्धि: कलशं किमर्थं मित्रस्य गृहे अपातयत्?
प्रच्छन्नभाग्यस्य चक्षुषी केन समुन्मीलिते?
सर्प: कं दष्टवान्?
नर: कीदृशीं वृत्तिं समाचरेत्?
कलशपातशब्देन प्रबुद्धौ दम्पती किम् अपश्यताम्?
परद्रव्ये अनासक्ता बुद्धिमती किं न्यवेदयत्?
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
विषादं त्यक्त्वा उद्यम: क्रियताम्।
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
जलबिन्दुनिपातेन क्रमशः घट: पूर्यते।
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
कृषकस्य क्षेत्रे श्रमं कृत्वा स धनम् अर्जितवान्।
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
धैर्यम् आपदां तरणि:।
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
नरः साधुवृत्तिं समाचरेत्।
अधोलिखित वाक्य पठित्वा स्थूलपदम् आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं क्रियताम्-
प्रच्छन्नभाग्यस्य गृहम् मणीनाम् आभया भासमानम् अभवत्।
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘साधुजनगर्हितम् इमं पन्थानं त्यजतु भवान्।’ वाक्येऽस्मिन् कर्तृपदं किम् अस्ति?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अहो विचित्र: स्वप्नो मया दृष्टः।’ अत्र विशेषणपदं किम् अस्ति?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘पतितात् कलशाद् बहिः निर्गत्य विषधरः दुष्टबुद्धिं दृष्टवान्।’ अस्मिन् वाक्ये ‘प्रविश्य’ इति पदस्य विलोमपदं किं प्रयुक्तम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अनेन वचसा प्रतिहतान्त:करण: प्रच्छन्नभाग्य: अचिन्तयत्।’ वाक्येऽस्मिन् क्रियापदं किम् अस्ति?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘गृहे तस्य भार्या सपदि समागतं पतिं दृष्ट्वा अपृच्छत्।’ अत्र ‘शीघ्रम्’ इति पदस्य पर्यायपदं किं प्रयुक्तम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘दुष्टबुद्धि: तु तस्य सद्वचनानि तिरस्कृत्य ग्रामाभिमुखं प्राचलत्।’ अस्मिन् वाक्ये ‘तस्य’ इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘विचित्रा खलु दैवगतिः।’ अत्र विशेष्यपदं किम् अस्ति?
5. घटनाक्रमानुसारं वाक्यानि पुस्तिकायां लिखत -
(क) सः पापपथं त्यक्त्वा गृहम् आगच्छत्।
(ख) पत्न्याः परामर्शेन सः परिश्रमं कृत्वा शनैः शनैः प्रभूतं धनम् अर्जितवान्।
(ग) प्रच्छन्नभाग्यः नामकः एकः कुमारः कर्मपुरनगरे अवसत्।
(घ) प्रच्छन्नभाग्यस्य स्वप्नवार्तां श्रुत्वा सः झटिति क्षेत्रम् अगच्छत्।
(ङ) यदा सः सुवर्णकलशस्य आवरणम् अपसारितवान् तदैव तस्मिन् एकं भयङ्करं विषधरं दृष्टवान्।
(च) मार्गे गच्छतः प्रच्छन्नभाग्यस्य मनः केनचित् बालवचसा प्रतिहतम् अभवत्।
(छ) दुष्टबुद्धिः अश्वत्थमूलं खनित्वा सुवर्णकलशं प्राप्तवान्।
(ज) बाल्ये सः दुष्टबुद्धिनाम्ना चौरेण सह चौर्यकर्मणि संलग्नः अभवत्।
(झ) मित्रस्य धनागमवृत्तान्तं श्रुत्वा दुष्टबुद्धिः तस्यैव गृहे चौर्यार्थम् अगच्छत्।
(ञ) पश्चात्तापेन दग्धमानसः सः सर्वं वृत्तान्तं भार्यायै निवेद्य सकरुणम् अक्रन्दत्।
मञ्जूषायां कानिचित् विशेषणानि सन्ति। तानि उपयुक्तपात्रेण सह योजत-
| मञ्जूषा |
|---|
| बुद्धिमती, चौरः, कृतघ्नः, विद्यापराङ्मुखः, परिश्रमी, धैर्यवती, समुपजातविवेकः, लोभरहिता, लोभी, शान्तचित्तः, अनासक्ता, ईष्यालुः। |
| पात्राणि (विशेष्याणि)- | प्रच्छन्नभाग्यः | दुष्टबुद्धिः | प्रच्छन्नभाग्यस्य पत्नी |
| यथा- | विद्यापराङ्मुखः | चौरः | बुद्धिमती |
| ...................... | ...................... | ...................... | |
| ...................... | ...................... | ...................... | |
| ...................... | ...................... | ...................... | |
| ...................... | ...................... | ...................... |
अधोलिखितानां ‘क’ स्तम्भस्य वाक्यांशानां ‘ख’ स्तम्भस्य वाक्यांशैः सह उचितं संयोजनं कृत्वा पुस्तिकायां लिखत-
| क | ख |
| (क) सखे, यदि मां मित्रस्थाने परिगणयसि तर्हि | (i) बालवचसा मम चक्षुषी समुन्मीलते। |
| (ख) जलबिन्दुनिपातेन | (ii) प्रभूतं धनम् अर्जितवान्। |
| (ग) स हलकार्यं कृत्वा श्रमेण | (iii) साधुजनगर्हितं पन्थानं त्यजतु भवान्। |
| (घ) बुद्धिमती सा अवदत्-अलं चिन्तया, | (iv) क्रमशः पूर्यते घटः। |
| (ङ) गुरुपदेशेन इव अनेन | (v) आपदां तरणिः धैर्यम्। |
अधोलिखितं कथनं कः कं कथयति -
| कः | कम् | |
| कथं भवन्तौ सुपथं परित्यज्य कुपथेन गन्तुं प्रवृत्तौ? | ...... | ...... |
अधोलिखितं कथनं कः कं कथयति -
| कः | कम् | |
| सखे! साधुजनगर्हितम् इमं पन्थानं त्यजतु भवान्। | ...... | ...... |
अधोलिखितं कथनं कः कं कथयति -
| कः | कम् | |
| इदानीं विषादं त्यक्त्वा उद्यमः क्रियताम्। | ...... | ...... |
अधोलिखितं कथनं कः कं कथयति -
| कः | कम् | |
| अहो विचित्र: स्वप्नो मया दृष्टः। | ...... | ...... |
अधोलिखितं कथनं कः कं कथयति -
| कः | कम् | |
| नाथ! विरम अस्माद् लोभात्। | ...... | ...... |
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
रात्रिः - .......
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
धनम् - .......
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
सर्पः - .......
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
दृष्ट्वा - ........
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
नेत्रम् - ......
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
त्यक्त्वा - .......
मञ्जूषायाः समुचितपदानां चयनं कृत्वा अधो दत्तशब्दानां त्रय: पर्यायाः दीयन्ताम् -
| निकेतनम् | अर्थः | चक्षुः |
| भुजगः | अहिः | प्रेक्ष्य |
| द्रविणम् | विलोक्य | वित्तम् |
| परित्यज्य | लोचनम् | विषधरः |
| अक्षि | निशा | सदनम् |
| वीक्ष्य | हित्वा | रजनी |
| शर्वरी | गेहम् | विहाय |
गृहम् - ......
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(क्लेशानां परम्परा) ______ कस्य मानसं न सन्तापयति।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(गुरो: उपदेश:) ______ शिष्यस्य कल्याणाय भवति।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(परेषां द्रव्ये) ______ आसक्ति: उचिता नास्ति।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(कलशस्य पातेन) ______ तस्य निद्राभङ्ग: अभवत्।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
य: नर: (विद्याया: पराङ्मुख:) ______ भवति, स: लोके आदरं न लभते।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(साधूनां वृत्तिम्) ______ आचेत्।
समस्तपदैः वाक्य पूरयत।
(रवे: किरणा:) ______ (गृहस्य अभ्यन्तरे) ______ प्रविशन्ति।
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थ चित्वा लिखत -
सन्धिं प्रकल्प्य कलशं गृहाभ्यन्तरे क्षिप्तवान्।
चिन्तयित्वा
रचयित्वा
कथयित्वा
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थ चित्वा लिखत -
प्रचुरमणिमाणिक्यानाम् आभया भासमानं गृहम् अपश्यताम्।
प्रकाशेन
सूर्येण
अग्निना
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थ चित्वा लिखत -
आपदां तरणि: धैर्यम्।
सूर्य:
तरणम्
नौका
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थ चित्वा लिखत -
झटिति एव क्षेत्रं गतः।
सहसा
शीघ्रम्
विलम्बेन
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थ चित्वा लिखत -
विषादं त्यक्त्वा उद्यम: क्रियताम्।
परिश्रम:
प्रयत्न:
प्रयोग:
Solutions for 7: साधुवृत्तिं समाचरेत्
CBSE solutions for Sanskrit Manika Class 10 chapter 7 - साधुवृत्तिं समाचरेत्
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics Sanskrit Manika Class 10 CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics Sanskrit Manika Class 10 CBSE 7 (साधुवृत्तिं समाचरेत्) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in Sanskrit Manika Class 10 chapter 7 साधुवृत्तिं समाचरेत् are .
Using CBSE Sanskrit Manika Class 10 solutions साधुवृत्तिं समाचरेत् exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE Sanskrit Manika Class 10 students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter 7, साधुवृत्तिं समाचरेत् Sanskrit Manika Class 10 additional questions for Mathematics Sanskrit Manika Class 10 CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
