Advertisements
Advertisements
फरक स्पष्ट करा.
एकूण उपयोगिता व सीमांत उपयोगिता
Concept: उपयोगितेच्या संकल्पना
खालील उदाहरणाच्या आधारे संकल्पना ओळखून ती स्पष्ट करा.
मनिषाने वही पेनाचा वापर करून निबंध लेखनाची गरज पूर्ण केली.
Concept: उपयोगिता
रक्तपेढी (Blood Bank) हे याचे उदाहरण आहे.
- स्थल उपयोगिता
- ज्ञान उपयोगिता
- सेवा उपयोगिता
- काल उपयोगिता
Concept: उपयोगिता
सहसंबंध पूर्ण करा:
रूप उपयोगिता : फर्निचर : : ______ : डॉक्टर
Concept: उपयोगिता
आर्थिक पारिभाषिक शब्द लिहा:
किंमत स्थिर असताना इतर घटकांतील अनुकूल बदलाचा परिणाम म्हणून जेव्हा मागणी वाढते.
Concept: मागणी निर्धारित करणारे घटक
विसंगत शब्द ओळखा.
मागणीचे प्रकार:
Concept: मागणीचे प्रकार
खालील उदाहरणाच्या आधारे संकल्पना ओळखून ती स्पष्ट करा.
कोरोना महामारीच्या काळात मास्क वापरणे सक्तीचा केल्याने मास्क तयार करणाऱ्या कारखान्यातील श्रमिकांची मागणी वाढली.
Concept: मागणीचे प्रकार
खालील आकृतीचे निरीक्षण करा आणि प्रश्नांची उत्तरे द्या.
- उजवीकडे स्थानांतरीत होणारा मागणी वक्र ______
- डावीकडे स्थानांतरीत होणारा मागणी वक्र ______
- वस्तूची किंमत ______
- मागणीतील वृद्धी आणि ऱ्हास या संकल्पना ______ या संकल्पने अंतर्गत येतात.
Concept: मागणीच्या नियमचे अपवाद
उत्पन्नातील बदलाचा परिणाम म्हणून मागणीत घडून येणारा बदल.
Concept: मागणीची लवचिकतेचे प्रकार
सहसंबंध पूर्ण करा:
संपूर्ण लवचीक मागणी : ED = ∞ : : ______ : ED = 0
Concept: मागणीच्या किंमत लवचिकतेचे प्रकार
सहसंबंध पूर्ण करा:
______ : पुरवठ्यातील बदल :: इतर घटक स्थिर : पुरवठ्याचे विचलन
Concept: पुरवठा
पुरवठ्याचा नियम सविस्तर स्पष्ट करा.
Concept: पुरवठ्याचा नियम
पुरवठा नियमाची गृहीतके सविस्तर स्पष्ट करा.
Concept: पुरवठ्याचा नियम
आर्थिक पारिभाषिक शब्द लिहा:
एकाच वस्तू व सेवेसाठी वेगवेगळ्या ग्राहकांना वेगवेगळ्या किंमती आकारणे.
Concept: मक्तेदारी स्पर्धा
खालील उतारा वाचून त्यावरील प्रश्नांची उत्तरे लिहा:
|
सर्वसाधारणपणे बाजार ही अशी विशिष्ट जागा आहे की जेथे ग्राहक व विक्रेते आपल्या वस्तूची देवाण-घेवाण करतात. पण अर्थशास्त्रामध्ये बाजार ही संज्ञा व्यापक अर्थाने वापरली जाते. अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनातून विचार बाजाराचे वर्गीकरण स्थळ, काळ आणि स्पर्धेनुसार केले जाते. स्पर्धेनुसारच्या बाजारपेठेमध्ये पूर्ण स्पर्धा आणि अपूर्ण स्पर्धा हे दोन प्रकार आहेत. पूर्ण स्पर्धा ही बाजाराची काल्यनिक संकल्पना आहे. परंतु प्रत्यक्ष व्यवहारात अपूर्ण स्पर्धेचे अनेक प्रकार आढळून येतात. जसे मक्तेदारी, द्वयाधिकार, अल्पाधिकार आणि मक्तेदारीयुक्त स्पर्धा. सद्यस्थितीत मक्तेदारीयुक्त स्पर्धा ही प्रत्यक्ष व्यवहारात मोठ्या प्रमाणात आढळून येते. यामध्ये पूर्णस्पर्धा व मक्तेदारीची काही वैशिष्ट्ये एकत्रितपणे आढळून येतात. उत्पादन खर्च व विक्री खर्च यातील भिन्रता हे मक्तेदारीयुक्त स्पर्धेचे प्रमुख लक्षण आहे. उत्पादकाच्या उत्पादनाला अधिक मागणी निर्माण करण्यासाठी व वस्तूची विक्री वाढवण्यासाठी करावा लागणारा खर्च म्हणजेच विक्री खर्च होय. यामध्ये जाहिरात, फलक, खिडकी प्रदर्शन इत्यादी चा समावेश विक्री खर्चात येतो. |
- अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनातून बाजाराची व्याख्या लिहा.
- बाजाराचे वर्गीकरण कसे केले जाते ते लिहा.
- विक्री खर्चाविषयी आपले स्वमत लिहा.
Concept: बाजाराचे वर्गीकरण
खालील विधानाशी आपण सहमत आहात की नाही ते सकारण स्पष्ट करा:
किमतकर्ता हे मक्तेदार बाजाराचे एकमेव वैशिष्ट्य आहे.
Concept: मक्तेदारी स्पर्धा
निर्देशांकाचे महत्त्व खालील विधानातून शोधा.
- भविष्यकाळाचे पूर्वानुमान काढण्यासाठी निर्देशांक उपयुक्त
- भाववाढीचे मोजमाप करण्यासाठी निर्देशांक उपयुक्त
- योग्य धोरणाची आखणी करण्यासाठी निर्देशांक उपयुक्त
- निर्देशांक चुकीच्या बापरासाठी केला जातो
Concept: निर्देशांकाचे अर्थशास्त्रातील महत्त्व
खालील तक्ता, आकृती, उतारा अभ्यासून विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
| वस्तू | २००६ च्या किमती (₹) (मूळ वर्ष) |
२०१९ च्या किमती (₹) (चालू वर्ष) |
| अ | २० | ३० |
| ब | ३० | ४५ |
| क | ४० | ६० |
| ड | ५० | ७५ |
| इ | ६० | ९० |
- किंमत निर्देशांक शोधण्याचे सूत्र लिहा.
- `sumP_0 "व" sum P_१` च्या किंमती काढा.
- किंमत निर्देशांक (P०१) काढा.
Concept: निर्देशांकाची रचना
खालील विधानाशी आपण सहमत आहात की नाही ते सकारण स्पष्ट करा:
निर्देशांकाचे अनेक प्रकार आहेत.
Concept: निर्देशांक
