Question

सहसंबंध स्पष्ट करा.

राष्ट्रीय एकता आणि प्रादेशिक अस्मिता.

खालील विधानाचा सहसंबंध स्पष्ट करा.

राष्ट्रीय एकता आणि प्रादेशिक अस्मिता

Answer 1

1. राष्ट्रीय एकात्मता (National Unity) म्हणजे जेव्हा एखाद्या राज्याच्या नागरिकांमध्ये मानसिक ऐक्य, एकता आणि सामाजिक मूल्ये (common values) असतात. याचा अर्थ पूर्ण एकजिनसीपणा (homogeneity) असा नाही, तर वांशिक, धार्मिक आणि भाषिक विविधतेचा स्वीकार करणे होय.
2. प्रादेशिक आकांक्षा (Regional Aspirations) म्हणजे देशातील विशिष्ट गटांनी, सहसा वेगवेगळ्या राज्यांसाठी, भाषिक समस्यांसाठी किंवा सांस्कृतिक अस्मिता (cultural identities) जपण्यासाठी केलेल्या मागण्या. या आकांक्षा ऐतिहासिक, सांस्कृतिक किंवा राजकीय कारणांवर आधारित असतात आणि काहीवेळा त्यातून स्वायत्तता (autonomy) किंवा फुटीरतावादाच्या (secession) मागण्या निर्माण होऊ शकतात, जसे की खलिस्तान चळवळीत दिसून आले.
3. भारताने राष्ट्रीय एकता आणि प्रादेशिक आकांक्षांचा समतोल राखण्यासाठी मजबूत केंद्रीय सत्तेसह (central authority) संघराज्य (federal structure) स्थापन करण्याचा प्रयत्न केला. भाषिक आधारावर राज्यांची पुनर्रचना करणे आणि प्रादेशिक मागण्या पूर्ण करण्यासाठी लहान राज्ये निर्माण करणे यासारखे उपाय केले गेले.