Question

पुढील प्रश्नाचे सविस्तर उत्तर लिहा.

गोवा मुक्ति लढ्याविषयी माहिती लिहा.

Answer 1

1. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतरही पोर्तुगालने गोवा, दीव-दमण आणि दादरा व नगर-हवेली हे प्रदेश भारताच्या स्वाधीन करण्यास नकार दिला, ज्यामुळे गोवा मुक्तिसंग्राम अधिक तीव्र झाला.
2. या प्रदेशांच्या मुक्तीसाठी १९२८ मध्ये डॉ. टी. बी. कुन्हा यांच्या नेतृत्वाखाली 'गोवा काँग्रेस कमिटी'ची स्थापना करण्यात आली.
3. १९३९ मध्ये संपूर्ण गोव्यात ‘छोडो गोवा’ अशी पत्रके लावून चळवळ व्यापक करण्यात आली, तर संयुक्त आघाडीचे अध्यक्ष फ्रान्सिस मस्कारन्हीस यांनी भारतीय ध्वज फडकवून आपला निर्धार व्यक्त केला.
4. १९४६ मध्ये डॉ. राम मनोहर लोहिया यांनी गोव्यात सविनय कायदेभंगाचे आंदोलन केले, ज्यामध्ये अनेक कार्यकर्त्यांना अटक झाली.
5. डॉ. कुन्हा यांनी पोर्तुगालच्या तुरुंगातून सुटल्यानंतर ‘आझाद गोवा’ व ‘स्वतंत्र गोवा’ या वृत्तपत्रांतून जनजागृतीचे कार्य सुरू ठेवले.
6. १९५४ मध्ये पुण्यामध्ये ‘गोवा विमोचन सहायक समिती’ स्थापन झाली.
7. या समितीचे सदस्य नानासाहेब गोरे व सेनापती बापट यांच्या नेतृत्वाखालील पथकाने पणजीच्या किल्ल्यावर भारताचा तिरंगा फडकवला.
8. आचार्य अत्रे यांनी आपल्या ‘मराठा’ या दैनिकातून या लढ्याला प्रबळ पाठिंबा दिला, तर मोहन रानडे यांनी ‘आझाद गोमंतक दलाच्या’ सहकार्याने सशस्त्र क्रांतीचा मार्ग अवलंबला.
9. अखेर, भारतीय जनतेच्या तीव्र भावनांची दखल घेऊन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी 'ऑपरेशन विजय' ही लष्करी कारवाई सुरू केली.
10. गोव्यातील जनतेने लष्कराला पोर्तुगिजांच्या भू-सुरुंगांची माहिती देऊन सहकार्य केले आणि दोन दिवसांच्या संघर्षांनंतर पोर्तुगीज शरण आले.

१९ डिसेंबर १९६१ रोजी गोवा अधिकृतपणे भारतीय संघराज्यात सामील झाला.