Question

मापनात आढळणाऱ्या त्रुटी उदाहरणाच्या साहाय्याने स्पष्ट करा.

Answer 1

मापन करताना विविध प्रकारच्या त्रुटी उद्भवू शकतात. त्या खालीलप्रमाणे आहेत:

1. साधनात्मक त्रुटी: या त्रुटी मापनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या उपकरणात बिघाड झाल्यास उद्भवतात.
   उदाहरण: जर पट्टीचे टोक गुळगुळीत किंवा तुटलेले असेल, तर मोजणी करताना साधनात्मक त्रुटी होऊ शकते.
2. निरीक्षण त्रुटी: या त्रुटी त्या वेळी होतात जेव्हा उपकरणातील आकडे चुकीचे वाचले जातात किंवा उपकरण चुकीच्या पद्धतीने वापरले जाते.
   उदाहरण: जर पेन्सिलचे टोक पट्टीच्या शून्य बिंदूशी जुळत नसेल, तर पेन्सिलची लांबी मोजताना त्रुटी होईल.
3. सैद्धांतिक त्रुटी: या त्रुटी एखाद्या प्रणालीच्या सुलभीकरणामुळे होतात.
   उदाहरण: एखादी संकल्पना असे सांगते की सभोवतालच्या तापमानाचा परिणाम मापनावर होत नाही, पण प्रत्यक्षात तापमान बदलल्यास मापनावर परिणाम होतो आणि त्यामुळे त्रुटी निर्माण होते.
4. पर्यावरणीय त्रुटी: या त्रुटी उपकरणांच्या कार्यक्षमतेवर तापमान, दाब इत्यादी पर्यावरणीय घटकांचा परिणाम झाल्यामुळे उद्भवतात.