English

खालील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा: (१) समुद्राची संचार स्थाने - (२) (य) .......... (र) .......... (२) समुद्राने केलेल्या दोन मानवी क्रिया - (२) (य) .......... (र) .......... - Marathi

Advertisements
Advertisements

Question

खालील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा:

(१) समुद्राची संचार स्थाने - (२)

(य) ..........

(र) ..........

(२) समुद्राने केलेल्या दोन मानवी क्रिया - (२)

(य) ..........

(र) ..........

समुद्र कोंडून पडलाय गगनचुंबी इमारतींच्या गजांआड.
तो संत्रस्त वाटतो संध्याकाळी : पिंजारलेली दाढी, झिंज्या. 
हताशपणे पाहत असतो समोरच्या बत्तिसाव्या मजल्यावरील मुलाकडे,
ज्याचं बालपण उंचच उंच पण अरुंद झालंय
आणि त्याची त्याला कल्पनाच नाही.
समुद्राच्या डोळ्यांत थकव्याचं आभाळ उतरत येतं
आणि शिणून तो वळवतो डोळे.
इमारतींच्या पलीकडच्या रस्त्यावर थकलेल्या माणसांचे पाय, बसचीं चाकं.
समुद्र अस्वस्थ होऊन जातो
शहराच्या आयुष्याच्या विचाराने.
तेव्हा तो मनांतल्या मनांतच मुक्त होऊन फिरूं लागतो
शहरांतल्या रस्त्यांवरून, वस्त्यांमधून,
उशिरापर्यंत रात्रीं तो बसलेला असतो.
स्टेशनवरल्या बाकावर एकाकी, समोरच्या रुळांवरील रहदारी पाहत,
हातांवर डोकं ठेवून अर्धमिटल्या डोळ्यांनी.
त्याला आठवलं त्याच्याच शेजारीं
पाय मुडपून कसंबसं झोपलेलं एखादं मूल,
ज्याचं बालपण स्टेशनवरल्या बाकाएवढं,
आणि त्याची त्याला कल्पना असावी किंवा नसावी.
समुद्र खिन्न हसतो आणि शिणलेल्या पापण्या मिटून घेतो.
त्याला काळजी वाटते साऱ्यांच्याच बालपणाची
वयस्कांच्या शहरांतील.

(३) अभिव्यक्ती: (४)

‘समुद्र कोंडून पडलाय’ या शीर्षकाचा अर्थ तुमच्या शब्दांत लिहा.

Comprehension
Advertisements

Solution

(१) समुद्राची संचार स्थाने - 

(य) शहरांतल्या रस्त्यांवरून, वस्त्यांमधून

(र) शहरांतल्या वस्त्यांमधून

(२) समुद्राने केलेल्या दोन मानवी क्रिया - 

(य) हातावर डोके ठेवून अर्धमिटल्या डोळ्यांनी बघतो.

(र) शिणलेल्या पापण्या मिटतो.

(३) 

समुद्र म्हणजे अमर्याद, सतत प्रवाही आणि सर्जनशील मानवी जीवनाचे प्रतीक आहे. असे अथांग आणि मुक्त जीवन जेव्हा महानगरांच्या चौकटीत अडकते, तेव्हा निर्माण होणारी घुसमट आणि अस्वस्थता कवी वसंत आबाजी डहाके यांनी ‘समुद्र कोंडून पडलाय’ या शीर्षकातून प्रभावीपणे व्यक्त केली आहे.

शहरांमध्ये उंचच उंच इमारती जणू तुरुंगासारख्या उभ्या राहिल्या आहेत. त्या इमारतींमध्ये बाल्यावस्था घुसमटते आहे. या भव्य इमारतींच्या जाळ्यात समुद्र जणू कैद झाला आहे. समुद्राचे स्वरूप मुळात विशाल, अथांग आणि सतत उसळणारे असे असते; परंतु भौतिक सुखाच्या मागे धावणाऱ्या महानगरी जीवनशैलीने या व्यापक जीवनाला बंदिस्त केले आहे. जणू जीवनदायी पाण्यालाच कबर घातली आहे किंवा अमृताचे विषात रूपांतर झाले आहे.

समुद्राच्या या वेदनादायी अवस्थेचे चित्रण कवीने शीर्षकातूनच अत्यंत प्रत्ययकारी पद्धतीने केले आहे. म्हणूनच ‘समुद्र कोंडून पडलाय’ हे शीर्षक या कवितेस अत्यंत समर्पक आणि अर्थपूर्ण ठरते.

shaalaa.com
  Is there an error in this question or solution?
2024-2025 (July) Official Board Paper
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×