Question

खालील बाबीवर ५० ते ६० शब्दांत संक्षिप्त टिप लिहा.

‘साधक अभिसंधान’ अध्ययन पद्धत

Answer 1

साधक अभिसंधान ही अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ बी. एफ. स्किनर यांनी मांडलेली अध्ययन पद्धत आहे. या पद्धतीत अध्ययन हे प्रबलीकरणावर अवलंबून असते. या प्रक्रियेत विशिष्ट प्रतिसादानंतर अनुकूल फळ किंवा पारितोषिक मिळाल्यास त्या वर्तनाची वारंवारता वाढते. ‘स्किनर पेटी’ तील प्रयोगात उंदराने कळ दाबल्यावर त्याला अन्नासारखे धन प्रबलीकरण मिळाले, ज्यातून तो ही कृती शिकला. या पद्धतीत प्रयुक्त ध्येयप्राप्तीसाठी स्वतः साधक कृती करत असल्याने, याला ‘कारकात्मक अभिसंधान’ असेही संबोधले जाते.