Question

एक प्लॅस्टिक अथवा पत्र्याचा उभा ग्लास घेऊन त्याचा तळ काढा. एका उघड्या बाजूवर रबरच्या साहाय्याने फुग्याचे रबर ताणून घट्ट बसवा व त्यावर नाचणी, बाजरीसारखे छोटे दाणे ठेवा. दुसऱ्या उघड्या बाजूकडून आपल्या मित्राला 'हुर्रे... हुर्रे...' असे ओरडायला सांगा. रबरावरचे दाणे खाली/वर उड्या मारताना दिसतात का? असे का होते याबाबत चर्चा करा.

Answer 1

क्रियाकलाप करण्याचे चरण:

1. तयारी करा:
   • कॅन किंवा काचेच्या ग्लासचा तळ काढा.
   • रबर बलूनचे एक तुकडे कापा, जे कॅन किंवा ग्लासच्या एका उघड्या टोकाला झाकण्यासाठी पुरेसे मोठे असेल.
   • बलून ताणून त्या उघड्या टोकावर घट्ट बसवा आणि रबर बँडच्या साहाय्याने सुरक्षित करा, जेणेकरून ते ताणलेले राहील.
2. धान्य ठेवा: ताणलेल्या बलूनच्या पृष्ठभागावर काही रागी किंवा बाजरीची दाणे टाका.
3. जोरात आवाज करा: तुमच्या मित्राला कॅन किंवा ग्लासच्या उघड्या टोकातून जोरात "हुर्रे... हुर्रे..." असे ओरडायला सांगा.
4. निरीक्षण करा: धान्य ताणलेल्या बलूनच्या पृष्ठभागावर उडताना किंवा हलताना दिसेल. धान्य "नाचल्यासारखे" वर-खाली उडते.

निरीक्षणे: जेव्हा तुमचा मित्र कॅन/ग्लासमध्ये जोरात ओरडतो, तेव्हा धान्ये उडतात आणि बलूनच्या पृष्ठभागावर वर-खाली हालचाल करतात.

स्पष्टीकरण:

1. ध्वनी आणि कंपन: जेव्हा तुमचा मित्र जोरात ओरडतो, तेव्हा त्याच्या आवाजामुळे हवेतील ध्वनीतरंग निर्माण होतात. हे ध्वनीतरंग हवेमधून प्रवास करून ताणलेल्या बलूनच्या पृष्ठभागावर आदळतात.
2. बलूनची कंपनशीलता: ध्वनीतरंग बलूनला कंपनित करतात. या कंपनांची ऊर्जा बलूनवरील धान्यांमध्ये हस्तांतरित होते, ज्यामुळे ती उडू लागतात आणि "नाचतात".
3. आवाजाच्या तीव्रतेचा परिणाम: आवाज जितका मोठा असेल, तितकी कंपन जास्त होतील, आणि धान्ये अधिक उंच उडतील.
4. हे का घडते: धान्ये छोटे आणि हलके असल्यामुळे, त्या बलूनच्या कंपनांना लगेच प्रतिसाद देतात. हा प्रयोग सिद्ध करतो की ध्वनी हा एक प्रकारची ऊर्जा आहे, जी कंपनांद्वारे प्रसारित होते.