Question

औद्योगिक क्रांतीमुळे वसाहतवादाला चालना मिळाली.

पुढील विधान सकारण स्पष्ट करा:

औद्योगिक क्रांतीमुळे वसाहतवादाला चालना मिळाली.

Answer 1

1. औद्योगिक क्रांतीमुळे उत्पादन यंत्रांच्या साहाय्याने होऊ लागले; त्यामुळे उत्पादनात प्रचंड वाढ झाली.
2. उत्पादन निर्मितीसाठी लागणारा कच्चा माल कमी किमतीत मिळण्याची गरज निर्माण झाली.
3. यांत्रिकीकरणामुळे उत्पादन वाढले. हे अतिरिक्त उत्पादन खपवण्यासाठी या राष्ट्रांना नव्या आणि हक्काच्या बाजारपेठांची आवश्यकता होती.

अशा रितीने औद्योगिक क्रांतीमुळे वसाहतवादाला चालना मिळाली.

Answer 2

औद्योगिक क्रांतीमुळे वसाहतवादाला गती मिळाली, कारण:

1. औद्योगिक क्रांतीच्या काळात युरोपमध्ये उदयास आलेल्या मोठ्या प्रमाणावरील उद्योगांसाठी कापूस, कोळसा, लोखंड, रबर आणि तेल यांसारख्या कच्च्या मालाची आवश्यकता होती. आपल्या कारखान्यांचा गाडा चालवण्यासाठी आवश्यक असलेल्या या महत्त्वपूर्ण खनिजांच्या शोधात युरोपीय सत्तांनी वसाहतींकडे धाव घेतली.
2. औद्योगिकीकरण झालेल्या राष्ट्रांनी आपल्या स्वतःच्या जनतेच्या उपभोगक्षमतेपेक्षा कितीतरी अधिक वस्तूंचे उत्पादन केले. या उत्पादित वस्तूंसाठी वसाहतींनी ‘निश्चित ग्राहक’ उपलब्ध करून दिले, ज्यामुळे दीर्घकालीन औद्योगिक वाढीची खात्री मिळाली.
3. वसाहतींनी नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे उत्खनन आणि मळ्यांमधील कामांसाठी स्वस्त मजूर उपलब्ध करून दिले. यामुळे युरोपीय राष्ट्रांसाठी उत्पादनाचा खर्च कमी झाला, ज्यामुळे वसाहतींमधील कामे अत्यंत फायदेशीर ठरली.
4. औद्योगिकीकरणामुळे झालेल्या प्रगतीमध्ये आधुनिक शस्त्रे, वाफेवर चालणारी जहाजे आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. युरोपीय सत्तांनी आपल्या तांत्रिक फायद्यांचा वापर करून दुबळे प्रदेश सहजपणे काबीज केले आणि त्यांच्यावर नियंत्रण मिळवले, ज्यामुळे वसाहतवादी विस्ताराला चालना मिळाली.