हिंदी

बीस प्रेक्षणों का माध्य तथा मानक विचलन क्रमशः 10 तथा 2 हैं। जाँच करने पर यह पाया गया कि प्रेक्षण 8 गलत है। निम्न में से प्रत्येक का सही माध्य तथा मानक विचलन ज्ञात कीजिए यदि गलत

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

बीस प्रेक्षणों का माध्य तथा मानक विचलन क्रमशः 10 तथा 2 हैं। जाँच करने पर यह पाया गया कि प्रेक्षण 8 गलत है। निम्न में से प्रत्येक का सही माध्य तथा मानक विचलन ज्ञात कीजिए यदि

  1. गलत प्रेक्षण हटा दिया जाए।
  2. उसे 12 से बदल दिया जाए।
योग
Advertisements

उत्तर

`overline x = (sumx_i)/n` या 10 = `(sumx_i)/20`

⇒ `sumx_i = 10 xx 20 = 200`

मानक विचलन σ = `1/nsqrt(nsumx_i^2 - (sumx_i)^2)`

∴ `nσ = sqrt(nsumx_i^2 - (sumx_i)^2)`

या `n sumx_i^2 = n^2 σ^2 + (sumx_i)^2`

या `sumx_i^2 = (n^2 σ^2 + (sumx_i)^2)/n`

i. (a) जब एक प्रेक्षण 8 को निकाल दिया। 

नए प्रेक्षणों का योग = 200 − 8 = 192

नया माध्य = `192/19 = 10.11`

(b) `sumx_i^2 = ((20)^2 xx 4 + (200)^2)/20` .....`[∵ sum = 2, sumx_i = 200]`

= 80 + 10 × 200

= 2080

नया `sumx_i^2 = 2080 - 8^2`

= 2080 − 64

= 2016

∴ नया मानक विचलन = `1/19 sqrt(19 xx 2016 - (192)^2)`

= `1/19 xx sqrt(38304 - 36864)`

= `1/19 xx sqrt1440`

= 1.997

ii. नया `sumx_i = 200 - 8 + 12`

= 204

∴ नया माध्य = `204/20`

= 10.2

`sumx_i^2 = 2080`

नया `sumx_i^2 = 2080 - 64 + 144`

= 2160

∴ नया (ठीक) मानक विचलन = `1/20 sqrt(20 xx 2160 - (204)^2)`

= `1/20 sqrt(43200 - 41616)`

= `sqrt1584/20`

= 1.99

shaalaa.com
प्रसरण और मानक विचलन - मानक विचलन
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 13: सांख्यिकी - प्रश्नावली [पृष्ठ २९७]

APPEARS IN

एनसीईआरटी Ganit [Hindi] Class 11
अध्याय 13 सांख्यिकी
प्रश्नावली | Q 5. | पृष्ठ २९७
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×