Question

भौगोलिक कारणे दया.

भारतात शेती व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात केला जातो.

Answer 1

1. भारतातील एकूण लोकसंख्येपैकी 46 टक्क्यांहून अधिक लोक शेती व्यवसायामध्ये गुंतलेले आहेत.
2. उत्तर भारतात, गंगाच्या मैदानांमध्ये विस्तीर्ण सुपीक गाळाची माती आहे, जी शेतीसाठी अत्यंत योग्य आहे.
3. दक्षिणी द्वीपकल्पीय भारतात, अत्यंत सुपीक काळी कपाशी माती आढळते, जी विविध पिकांसाठी अनुकूल आहे.
4. किनारपट्टी भागांमध्ये, कृष्णा, गोदावरी, महानदी, तापी, नर्मदा या नद्यांच्या त्रिभुज प्रदेशात सुपीक माती आढळते.
5. गंगा, यमुना, गोदावरी, तापी, नर्मदा आणि त्यांच्या हजारो उपनद्या व कालवे यांच्यामुळे सिंचनासाठी मुबलक पाणी उपलब्ध आहे.
6. कृषी विकासासाठी श्रमशक्ती, बाजार, भांडवल, वाहतूक सुविधा, साठवणूक सुविधा आणि शासनाची धोरणे यांसारखे आर्थिक आणि सामाजिक घटक अनुकूल आहेत.

Answer 2

भारत हा आशिया खंडातील एक महत्त्वाचा देश असून, येथे प्रामुख्याने मोसमी हवामान आढळते. भारतात मोसमी हवामाना मुळे निश्चित पर्जन्याची उपलब्धता, सम हवामान आणि अनेक नद्यांची खोरी यांमुळे शेतजमिनीची उपलब्धता आहे. लोकसंख्या खूप जास्त असून, अन्न आणि इतर महत्त्वाच्या गोष्टींची गरज भागवण्यासाठी शेती हाच प्रमुख पर्याय उपलब्ध आहे. त्यामुळेच भारतात शेती व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात केला जातो आणि हा शेती व्यवसाय प्रामुख्याने सखोल उदरनिर्वाह स्वरूपाचा शेती व्यवसाय आहे. येथील प्रमुख पीक तांदूळ असून बहुतांश उत्पादन हे स्थानिक बाजारपेठेत उदरनिर्वाहासाठी वापरले जाते. पारंपरिक शेती पद्धती, जमिनीचे क्षेत्र कमी, मजुरांची भरपूर उपलब्धता त्यामुळे मानवी श्रमाचा शेतीमध्ये वापर जास्त, आधुनिकीकरण आणि यांत्रिकीकरणाचा वापर खूपच कमी प्रमाणात ही येथील शेती व्यवसायाची वैशिष्ट्ये आहेत.