Question

मळ्याची शेती

Answer 1

मळ्याची शेती ही व्यापारी तत्त्वावर केवळ व्यापारासाठी केली जाते. मळ्याच्या शेती क्षेत्र फार विस्तृत असते आणि जास्त भांडवलाची आवश्यकता असते. विस्तृत शेती क्षेत्रामुळे मोठ्या प्रमाणावर मजुरांचा वापर केला जातो. त्याचबरोबर आधुनिक तंत्रज्ञान देखरेखीसाठी व जंतुनाशके कीटकनाशकांच्या फवारण्यासाठी हेलिकॉप्टरचा वापर शेतात केला जातो. या शेतीत प्रामुख्याने चहा, कॉफी, कोको, रबर या प्रमुख नगदी पिकांचे उत्पादन घेतले जाते. आशियातील काही देशात या शेती प्रकारात मसाल्यांचे पदार्थ, काजू व केळी या पिकांचे उत्पादन घेतले जाते. विस्तृत क्षेत्रात एका प्रमुख पिकांची लागवड केली जाते, त्यामुळे या शेती प्रकारास एकपिकी शेती असेही म्हटले जाते. विषुववृत्तीय प्रदेशात प्रामुख्याने मळ्याची शेती केंद्रित झाली आहे. तसेच देशांप्रमाणे विशेषीकरण दिसून येते. उदा., ब्राझील देश कॉफीसाठी, घाना आयव्हरी कोस्ट आहे आफ्रिकेतील देश कोको साठी मलेशिया, इंडोनेशिया हे देश रबरासाठी, तर आशियातील भारत व श्रीलंका हे देश चहा व मसाल्याच्या पदार्थांसाठी प्रसिद्ध आहेत. या शेतीचे हेक्टरी उत्पादन कमी असते. मात्र एकूण उत्पादन जास्त असते. ही शेती झाडे किंवा वृक्ष आधारित असल्यामुळे एकदा लागवड केल्यानंतर या शेतीतून दहा ते पंधरा वर्षे सलग उत्पादन घेतले जाते. मळ्याच्या शेतीस काही प्रमुख समस्याही भेडसावत आहेत. वाहतूक साधनांचा अभाव, भांडवलाची कमतरता, अधिकारी कीटकनाशकांमुळे प्रदूषण आणि विस्तृत शेत जमिनीमुळे तेथील निगा राखण्यात अडचणी येणाऱ्या मजुरांचे प्रश्न आणि एकपिकी शेती क्षेत्रामुळे पर्यावरणातील झालेल्या बदलामुळे होणारे संभाव्य नुकसान या समस्यांचा सामना मळ्याच्या शेतीक्षेत्रात करावा लागतो.