हिंदी
महाराष्ट्र स्टेट बोर्डएसएससी (मराठी माध्यम) १० वीं कक्षा

□ABCD हा समांतरभुज चौकोन आहे. बिंदू P हा बाजू CD चा मध्यबिंदू आहे. रेख BP कर्ण AC ला बिंदू X मध्ये छेदतो, तर सिद्ध करा: 3AX = 2AC

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

□ABCD हा समांतरभुज चौकोन आहे. बिंदू P हा बाजू CD चा मध्यबिंदू आहे. रेख BP कर्ण AC ला बिंदू X मध्ये छेदतो, तर सिद्ध करा: 3AX = 2AC
प्रमेय
Advertisements

उत्तर

□ABCD हा समांतरभुज चौकोन आहे.  ...[पक्ष]

∴ बाजू AB || बाजू CD  ...[समांतरभुज चौकोनाच्या संमुख बाजू]

∴ बाजू AB || बाजू CP ...[C - P - D]

व BP ही त्यांची छेदिका आहे.

∴ ∠CPB ≅ ∠ABP  ...[व्युत्क्रम कोन]

∴ ∠CPX ≅ ∠ABX  ...(i)[P - X - B]

ΔPXC व ΔBXA मध्ये,

∠PXC ≅ ∠BXA   ...[परस्पर विरुद्ध कोन]

∠CPX ≅ ∠ABX  ...[(i) वरून]

∴ ΔPXC ∼ ΔBXA  ...[कोको कसोटीनुसार]

∴ `(CX)/(AX) = (XP)/(XB) = (AB)/(CP)` ...(ii)[समरूप त्रिकोणांच्या संगत बाजू]

लक्षात घ्या,

रेख AB ≅ रेख CD  ...(iii) [∵ □ ABCD हा समांतरभुज चौकोन आहे.]

रेख CP = `1/2` रेख CD  ...(iv) [P हा बाजू CD चा मध्यबिंदू आहे.]

∴ रेख CP = `1/2` रेख AB  ...(v) [(iii) व (iv)]

∴ `(CX)/(AX) = (XP)/(XB) = (AP)/(CB) = 2/1`  ...[(ii) व (v) वरून]

∴ `(CX)/(AX) = 2/1`

∴ `(CX + AX)/(AX) = (2 + 1)/2`  ...[योग क्रियेने]

∴ `(AC)/(AX) = 3/2`

∴ 3AX = 2AC हे सिद्ध होते.

shaalaa.com
त्रिकोणांच्या समरूपतेच्या कसोट्या
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
2021-2022 (March) Set 1

संबंधित प्रश्न

आकृती मधील त्रिकोण समरूप आहेत का? असतील तर कोणत्या कसोटीनुसार?


आकृतीत समलंब चौकोन PQRS मध्ये, बाजू PQ || बाजू SR, AR = 5AP, AS = 5AQ तर सिद्ध करा, SR = 5PQ.


`square"ABCD"` हा समांतरभुज चौकोन आहे. बाजू BC वर E हा एक बिंदू आहे, रेषा DE ही किरण AB ला T बिंदूत छेदते. तर DE × BE = CE × TE दाखवा.

 


आकृतीत रेख AC व रेख BD परस्परांना P बिंदूत छेदतात आणि `"AP"/"CP" = "BP"/"DP"` तर सिद्ध करा, ΔABP ∼ ΔCDP.


आकृतीत Δ ABC मध्ये बाजू BC वर D हा बिंदू असा आहे, की ∠BAC = ∠ADC तर सिद्ध करा, CA2 = CB × CD.

 


आकृती मध्ये रेख PQ || रेख DE, A (Δ PQF) = 20 एकक, जर PF = 2 DP आहे, तर A(`square"DPQE"`) काढण्यासाठी खालील कृती पूर्ण करा.

A(Δ PQF) = 20 एकक, PF = 2 DP, DP = x मानू. ∴ PF = 2x

DF = DP + `square` = `square` + `square` = 3x

Δ FDE व Δ FPQ मध्ये

∠ FDE ≅ ∠`square` (संगत कोन)

∠ FED ≅ ∠`square` (संगत कोन)

∴ Δ FDE ∼ Δ FPQ .............(कोको कसोटी)

∴ `("A"(Δ"FDE"))/("A"(Δ"FPQ")) = square/square = ((3"x")^2)/((2"x")^2) = 9/4`

A(Δ FDE) = `9/4` × A(Δ FPQ ) = `9/4 xx square = square`

A(`square` DPQE) = A(Δ FDE) - A(Δ FPQ)

= `square - square`

= `square`


खालीलपैकी कोणती कसोटी समरूपतेची नाही?


आकृतीचे निरीक्षण करून त्रिकोण समरूप आहेत का ते ठरवा. असल्यास समरूपता कसोटी लिहा. ∠P = 35°, ∠X = 35° व ∠Q = 60°, ∠Y = 60° 

 


आकृतीचे निरीक्षण करून कृती पूर्ण करा.

आकृतीमध्ये, ∠B = 75°, ∠D = 75°

∠B ≅ ______ .............[प्रत्येकी 75°]

∠C ≅ ∠C ..................[______]

∆ABC ~ ∆[______]  ..............[______ समरूपता कसोटीनुसार] 

 


चौकोन ABCD मध्ये बाजू AD || BC, कर्ण AC आणि BD परस्परांना P बिंदूत छेदतात, तर सिद्ध करा, की `"AP"/"PD" = "PC"/"BP".` 


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×