Please select a subject first
Advertisements
Advertisements
खालील उतारा वाचून प्रश्नांची उत्तरे द्या:
विविध प्रकारच्या मानवी वस्तींमध्ये पाडे, खेडी, छोटी शहरे, मोठी शहरे, सर्वदूर ठिकाणे, नगरे आणि नगरांचे समूह समाविष्ट आहेत. काही प्रणालींमध्ये मानवी वस्तीचे शहरी, उपनगरी आणि ग्रामीण केले जातात. उदाहरणार्थ, अमेरिकेतील संयुक्त संस्थानाचा जनगणना विभाग वस्तींचे वर्गीकरण निर्धारीत व्याख्यांच्या आधारे शहरी किंवा ग्रामीण भागांमध्ये करतो. लहान वस्त्या, जसे की पाडे आणि खेड्यांमध्ये, कमी लोकसंख्या आणि सेवांमध्ये प्रवेश मर्यादित आहे. मोठ्या प्रकारच्या वस्ती, जसे शहरे, जास्त लोकसंख्या, उच्च घनता आणि सेवांमध्ये अधिक प्रवेश आहे. उदाहरणार्थ, खेड्यात फक्त एक किंवा दोन सामान्य स्टोअर असू शकतात, तर मोठ्या महानगरात अनेक विशिष्ट स्टोअर आणि चेन स्टोअर असू शकतात. हे फरक निम्न-ऑर्डर सेवा सेटलमेंट आणि उच्च-ऑर्डर सर्व्हिस सेटलमेंट म्हणून ओळखले जातात. मानवी वस्तीची कार्ये देखील भिन्न आहेत कारण भिन्न आहेत कारण बंदरे, बाजारपेठे आणि रिसॉर्ट्स म्हणून सेटलमेंट स्थापित केल्या जाऊ शकल्या. ग्रामीण वसाहतींच्या प्रकारांना शेती, मासेमारी आणि खाणकाम यांच्या निकटतेसारख्या कार्याद्वारे वर्गीकृत केले जाऊ शकतात. एका आर्थिक क्रियाकलापांवर लक्ष केंद्रित केलेल्या सेटलमेंटस एकल कार्यशील सेटलमेंट म्हणतात.
मानवी वस्ती कायम किंवा तात्पुरती असू शकते. उदाहरणार्थ, निर्वासित छावणी ही तात्पुरती वस्ती असते तर शहर कायमस्वरूपी वस्ती असते
(१) वरील भागांत कोणत्या मानवी वस्तीचा उल्लेख आहे?
(२) शहरी व ग्रामीण भागाचे वर्गीकरण कोणत्या आधारावर केले जाते?
(३) ग्रामीण वस्तीत कोणती कार्ये केली जातात?
(४) निम्न-ऑर्डर सेवा आणि उच्च ऑर्डर सेवा सेटलमेंटमधील फरक स्पष्ट करा.
Concept: undefined >> undefined
ज्यामध्ये १७ खंडाचा समावेश आहे, असा भूगोल विषयाच्या माहितीचा ज्ञानकोश:
Concept: undefined >> undefined
Advertisements
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
प्रदेशाची वैशिष्ट्ये -
Concept: undefined >> undefined
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
भूगोल अभ्यासकाची कौशल्ये -
Concept: undefined >> undefined
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
प्राकृतिक भूगोलाच्या शाखा -
Concept: undefined >> undefined
आकृती काढून नावे द्या.
अविकसित देशाचा लोकसंख्येचा मनोरा.
Concept: undefined >> undefined
खालील उताऱ्याचे वाचन करून प्रश्नांची उत्तरे लिहा:
|
सर्वांच्या ठिकाणी सामान्यपणे अस्तित्वात असणारी व सहजपणे सर्वांच्या बाबतीत कार्यकारी करता येण्यासारखी प्रेरणा, ही आर्थिक प्रेरणा होय. उत्पादनाच्या क्षेत्रात या प्रेरणेस चालना देण्यासाठी आर्थिक प्रोत्साहनांचा वापर करण्यात येतो. श्रमिक आणि भांडवलदार यांनी अधिक उत्साहाने काम करावे आणि उत्पादनवाढ व्हावी, या उद्देशाने ही प्रोत्साहने दिली जातात. आर्थिक प्रोत्साहनांखेरीज सत्तेची लालसा, नावलौकिकाची इच्छा, विशुद्ध सेवाभाव, देशभक्ती, यासारख्या प्रेरणांनीही मनुष्य उत्साहाने कामास लागू शकतो. किंबहुना प्रत्येकाच्या कार्य करण्याच्या वृत्तीमध्ये अशा सर्व प्रेरणांची कमी-अधिक सरमिसळ असते. असे असले तरी आर्थिक प्रेरणा ही महत्त्वाची प्रेरणा होय. आर्थिक प्रोत्साहनाचे विविध प्रकार असू शकतात: नियुक्त काम ठरलेल्या वेळेपेक्षा आधी पूर्ण केले, तर त्यासाठी विशेष मोबदला (बोनस) देण्यात येतो. त्याचा तपशील त्या त्या कामाच्या संदर्भात कामाच्या स्वरूपाप्रमाणे ठरविता येतो. उत्पादनाचा दर्जा कायम राखून, किमान अपेक्षित उत्पादनापेक्षा अधिक उत्पादन करून दाखविले, तर त्या अधिक उत्पादनासाठीही नेहमीच्या मोबदल्याहून अधिक असा विशेष दराने मोबदला दिला जातो. ज्यावेळी मजुरांमध्ये असंतोष निर्माण न होऊ देता उत्पादनवाढीसाठी निकराने प्रयत्न करावयाचा असतो, त्यावेळी या विशेष मोबदल्याच्या अपेक्षेने मजूर उत्साहाने कार्य करू शकतात. चांगल्या कामाला उत्तेजन दिली जाणारी बढती देखील सामान्यपणे वापरले जाणारे एक आर्थिक प्रोत्साहनच आहे. |
- आर्थिक प्रेरणा म्हणजे काय?
- भांडवलदराचा उत्पादन वाढीसाठी कोणता उद्देश असतो?
- विशेष मोबदला (बोनस) का देण्यात येतो?
- द्वितीयक आर्थिक क्रियेतील कुशल आणि अकुशल कामगारात तुलना करा.
Concept: undefined >> undefined
दिलेल्या आलेखाचे वाचन करून त्यावरील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.
- कोणत्या देशाचा स्त्री प्रौढ साक्षरता दर खूप कमी आहे?
- दिलेल्या तीन प्रदेशात प्रौढ साक्षरता दरात पुरुषांची टक्केवारी अधिक असण्याचे कारण काय असावे?
- २०१६ मधील सहारा बाळवंटी प्रदेशातील स्त्री-पुरुष साक्षरता दरातील टक्केवारी कमी असण्याचे कारण म्हणजे स्त्री शिक्षणाला अनुत्तम प्राधान्य आणि सामाजिक-आर्थिक अडचणी.
- आलेखातील स्त्री प्रौढ साक्षरता दराविषयी स्वमत लिहा.
- आलेखातील कोणता देश सामाजिक दृष्ट्या प्रगत असेल?
Concept: undefined >> undefined
स्थलांतर हे नेहमीच कायमस्वरूपी असते असे नाही.
Concept: undefined >> undefined
फरक स्पष्ट करा.
देणारा प्रदेश आणि घेणारा प्रदेश
Concept: undefined >> undefined
A: वस्तींचे विविध प्रकार असतात.
R: विविध प्राकृतिक घटकांचा वस्तीच्या विकासावर परिणाम होतो.
Concept: undefined >> undefined
A: नगरे वाढतात त्याबरोबर त्यांची कार्येही वाढतात.
R: एका नगराला केवळ एकच कार्य असते.
Concept: undefined >> undefined
वस्त्यांचा आकृतिबंध निर्माण होण्यासाठी कोणकोणते घटक कारणीभूत ठरतात ते सोदाहरण स्पष्ट करा.
Concept: undefined >> undefined
फरक लिहा.
केंद्रित वस्ती आणि विखुरलेली वस्ती.
Concept: undefined >> undefined
सुबक आकृती काढून नावे दया.
रेषीय वस्ती
Concept: undefined >> undefined
सुबक आकृत्या काढून नावे दया.
केंद्रोत्सारी वस्ती
Concept: undefined >> undefined
सुबक आकृत्या काढून नावे दया.
केंद्रित वस्ती
Concept: undefined >> undefined
सुबक आकृत्या काढून नावे दया.
विखुरलेली वस्ती
Concept: undefined >> undefined
खालील संक्षिप्त टिपा लिहा.
शिकार व परिसंस्थेचा ऱ्हास
Concept: undefined >> undefined
शिकारीवर बंदी घालण्यात आली आहे.
Concept: undefined >> undefined
