Please select a subject first
Advertisements
Advertisements
सन्धिं/सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
तरोः + अपि = .....
Concept: undefined >> undefined
सन्धिं/सन्धिविच्छेदं वा कुरुत -
...... + आर्द्रयन्ति = वृष्टिभिरार्द्रयन्ति
Concept: undefined >> undefined
Advertisements
अधोलिखित विग्रहपदेन समस्तपदं रचयत -
| विग्रहपदानि | समस्त पदानि |
| राजा च असौ हंसः | ...... |
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखित विग्रहपदेन समस्तपदं रचयत -
| विग्रहपदानि | समस्त पदानि |
| भीमः च असौ भानुः | ...... |
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखित विग्रहपदेन समस्तपदं रचयत -
| विग्रहपदानि | समस्त पदानि |
| अम्बरम् एव पन्थाः | ...... |
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखित विग्रहपदेन समस्तपदं रचयत -
| विग्रहपदानि | समस्त पदानि |
| उत्तमा च इयम् श्रीः | ...... |
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखित विग्रहपदेन समस्तपदं रचयत -
| विग्रहपदानि | समस्त पदानि |
| सावधानं च तत् मनः, तेन | ....... |
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखित पदानां विलोमपदानि पाठात चित्वा लिखत -
संपत्तौ – ........
Concept: undefined >> undefined
रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
सिंहः वानराभ्यां स्वरक्षायाम् असमर्थः एवासीत्।
Concept: undefined >> undefined
रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
गजः वन्यपशून् तुदन्तं शुण्डेन पोथयित्वा मारयति।
Concept: undefined >> undefined
रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
वानरः आत्मानं वनराजपदाय योग्यं मन्यते।
Concept: undefined >> undefined
रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
मयूरस्य नृत्यं प्रकृतेः आराधना।
Concept: undefined >> undefined
रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
सर्वे प्रकृतिमातरं प्रणमन्ति।
Concept: undefined >> undefined
मञ्जूषातः समुचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत -
स्थितप्रज्ञः, यथासमयम्, मेध्यामेध्यभक्षकः, अहिभुक्, आत्मश्लाघाहीनः, पिकः।
मयूरः ______ इति नाम्नाऽपि ज्ञायते।
Concept: undefined >> undefined
मञ्जूषातः समुचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत -
स्थितप्रज्ञः, यथासमयम्, मेध्यामेध्यभक्षकः, अहिभुक्, आत्मश्लाघाहीनः, पिकः।
उलूकः ______ पदनिर्लिप्तः चासीत्।
Concept: undefined >> undefined
तृणानां केन सह विरोधः अस्ति?
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत्-
| धात्रीफलं सर्वेषु ऋतुषु लाभदायकं भवति। धात्रीफलम् ‘आमलकम्’ इत्यपि कथ्यते। शरीरस्य स्वास्थ्यरक्षणाय फलस्यास्य प्रयोगः अवश्यमेव कर्त्तव्यः। इंद फल नेत्रयोः ज्योतिवर्धनाय, केशानां सौन्दर्यवृद्धये, त्वचः कान्तिवर्धनाय च बहूपयोगि भवति। सामान्यतया अस्य प्रयोगः अवलेहरूपेण, उपदंशरूपेण च भवति। इदं रक्तकोशिकानिर्माणे अपि सहायकं भवति। अस्य सेवनेन शरीरे रक्ताल्पता न भवति। ग्रीष्मर्ती फलमिदं शरीरस्य तापम् अपनयति। अस्य नियमितसेवनेने स्मरणशक्तिरपि वर्धते। प्राचीनकाले कार्तिकमासस्य नवम्यां तिथौ छात्रीवृक्षस्य अधः सहभोजस्य अपि परम्परा आसीत्। केषुचित् स्थलेषु अधुना अपि एषा परम्परा परिपाल्यते। वृक्षस्य अधः भोजनं पच्यते चेत् भोजनं सुस्वादु स्वास्थ्यवर्धकं च भवतीति अस्माकं पूर्वजानां चिन्तनमासीत्। एतदतिरिच्य सहभोजनेन प्रेम्णः भावोऽपि जागर्ति वर्धते च इत्यपि जनाः आमनन्ति। सर्वतोऽधिकं परम्परेयं धात्रीफलस्य महिमानं प्रकटीकरोति। |
(i) एकपदेन उत्तरत-
(क) धात्रीफलं कदा लाभदायकं भवति?
(ख) धार्रीफलस्य अपर नाम किम्?
(ग) धारीफलं कस्मिन् सहायकं भवति?
(घ) सहभोजनेन कीदृश: भाव: जागर्तिं?
(ii) पूर्णवाक्येन उत्तरत -
(क) धात्रीफलं कथं बहपयोगि अस्ति?
(ख) प्राचीनकाले कीदृशी परम्परा असीत?
(iii) यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत -
(क) 'सर्वषु क्रतुष' इत्यनयो: पदयो: किं विशेषणपदम?
(ख) 'क्षीयते' इति क्रियापदस्य बिलोमपदं पाठात चित्वा लिखता
(ग) 'स्नेहस्य' इति पदस्य कृते गद्यांशे किं पदं प्रयुक्तम्?
(घ) असस्य सेवनेन शरीर सक्ताल्पता न भवति' इत्यस्मिन वाक्ये 'अस्य" इति सर्वनामपदं कस्मे प्रयुक्तम?
(iv) अनुच्छेदस्यास्य कृते समुचितं शीर्षक्क लिखत।
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत्-
| महान् स्वतन्त्रतासेनानी स्वतन्त्रभारतस्य प्रथमः उपप्रधानमंत्री गृहमन्त्री च लौहपुरुषः सरदार-वल्लभभाईपटेलमहोदयः 1875 तमे वर्षे अक्तूबरमासस्य एकत्रिंशत् तारिकाया जन्म अलभत्। प्रान्तानाम् एकीकरणे केन्द्रीयां भूमिका निर्वहन पटेलमहोदयः अद्यापि सर्वेषां भारतवासिना श्रद्धाभाजनः। पटेलमहोदयं प्रति कृतज्ञता प्रकटयितुं गुजरातप्रान्तस्य तत्कालीनः मुख्यमंत्री नरेन्द्रमोदीमहोदयः 2013 तमे वर्षे अक्तूबरमासस्य एकत्रिंशत् तारिकायां तस्य मूर्तेः शिलान्यासं कृतवान्। अस्याः विशालकायायाः मूर्तेः निर्माणे पञ्च वर्षाणां कालः उपयुक्तः। तस्यैव जन्मदिवसे अक्तूबरमासस्य एकत्रिंशत् दिनाङ्क एव भारतस्य प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदीमहोदयेन मूर्तिरियं राष्ट्राय समर्पिता। इयं प्रतिमा एकतायाः मूर्तिः (स्टैच्यू ऑफ़ युनिटी) इति नाम्ना ख्याता अस्ति। इदं स्मारकं सरदारसरोवरबन्धतः प्रायशः त्रिकिलोमीटरमितं दूरे साधूबेरनामके उपद्वीपे स्थितमस्ति। अस्याः प्रतिमायाः उच्चता द्वयशीत्यधिकशमीटरमितम् (182 मी./597 फीट) अस्ति। इयं विश्वस्य उच्चतमा मूर्तिः अस्ति। मूर्तिः उच्चता पटेलमहोदयस्य व्यक्तित्वस्य कृतित्वस्य च उच्चतायाः सूचिका वर्तते। |
(i) एकपदेन उत्तरत-
(क) कभारतस्य प्रथमः उपप्रधानमन्त्री गृहमन्त्री च कः आसीत्?
(ख) पटेलमहोद्य: कस्मिन केन्नियां भूमिकां निवांहितवान?
(ग) नरेन्रमोदीमहोदयेन मर्ति: कर्मे समर्पिता?
(घ) पटेलमहोदयस्य प्रतिमा केन नाम्ना ख्याता?
(ii) पूर्णंवाक्येन उत्तरत
(क) क: सर्वेषां भारतीयानां श्रदाभाजन:?
(ख) मूर्ते: उच्चता किं सूच्चयति?
(iii) यथानिर्देश्गं प्रश्नान् उत्तरत
(क) 'केन्नीयां भूमिकाम्' इत्यनयो: पदयो: कि विशेष्यपदम?
(ख) 'तस्यैव जन्मदिवसे ______ सर्पिता'? इत्यस्मिन् वाक्ये तस्य इति सर्वनामपद कर्मे प्रयुकतम?
(ग) 'समीषे' इत्यस्य बिलोमपदं गद्यांशात् चित्चा लिखता
(घ) 'महान् स्बतन्रतासेनानी जन्म अलभत' इत्यस्मिन् बाक्ये किं क्रियापदम?
(iv) अनुच्छेदस्यास्य कृते समुचित शीर्षके लिखत।
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत्-
| जयदेवः वेदशास्त्रज्ञः सदाचारी वयोवृद्धः च आसीत्। तस्य पुत्रः धनेशः अस्ति। धनेशस्य सर्वाणि कार्याणि परिश्रमेण एव सिध्यन्ति। सफलता परिश्रमिणः पुरुषस्य चरणौ चम्बति। विद्यार्थी परिश्रमेण ज्ञानं लभते, धनार्थी चापि परिश्रमेण एव धनं प्राप्नोति। शक्तेः प्राप्तये अपि परिश्रमः आवश्यकः। ‘उद्योगिनं पुरुष सिंहमुपैति लक्ष्मीः’ इति उक्तिः स्पष्ट व्यनक्ति यत् धनस्य देवी लक्ष्मीः उद्योगिनं पुरुषं प्रति गच्छति। अत एव साफल्यं लब्धं परिश्रमम् अवश्यं करणीयम्। अत्यधिकः मेधावी अपि यदि सततं पठनाभ्यास न करोति तदा असफलः भवति, परं सामान्यमेधासम्पन्नः अपि अध्ययनशीलः छात्रः सफलतायाः उच्चशिखरं प्राप्नोति-“उद्यमेनैव सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः’ इति प्राचीनोक्तिः सदैव स्मारयति-कर्मसहचरी इच्छा एव साकाररूपताम् एति। श्रीमद्भगवद्गीता अपि कर्मणः महत्त्वं स्मारयति। अत एव छात्राः सर्वदा परिश्रमस्य अवलम्बनं कुर्वन्तु, भागयस्यशरणं मा गच्छन्तु। |
(i) एकपदेन उत्तरत-
(क) साफल्यं लिधुं किं करणीयम?
(ख) सर्वाणि कार्याणि केन सिध्यन्ति'|
(ग) क: असफल: भवति?
(घ) अध्ययनशील: छात: किं प्राप्नोति?
(ii) पूर्णंवाक्येन उत्तरत
(क) क: सर्वेषां भारतीयानां श्रदाभाजन:?
(ख) मूर्ते: उच्चता किं सूच्चयति?
(iii) यथानिर्देश्गं प्रश्नान् उत्तरत -
(क) 'केन्नीयां भूमिकाम्' इत्यनयो: पदयो: कि बिशेष्यपदम?
(ख) 'तस्यैव जन्मदिवसे ______ सर्पिता'? इत्यस्मिन् वाक्ये तस्य इति सर्वनामपद कर्मे प्रयुकतम?
(ग) 'समीषे' इत्यस्य बिलोमपदं गद्यांशात् चित्चा लिखता
(घ) 'महान् स्बतन्रतासेनानी जन्म अलभत' इत्यस्मिन् बाक्ये किं क्रियापदम?
(iv) अनुच्छेदस्यास्य कृते समुचित शीर्षके लिखत।
Concept: undefined >> undefined
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत्-
| जीवनस्य मूल्यम् अर्थात् ते मानवीयगुणाः ये मानवजीवनम् उत्कर्षं प्राप्यन्ति। तेषु प्रमुखाः दया-सत्य-अहिंसा-अस्तेय-अक्रोधादयः सन्ति। मानवजीवनस्य उत्थानाय एतेषां महती आवश्यकता भवति। मनुष्यः वास्तवः मनुष्यः तदैव भवति यदा सः एतैः गुणैः सुशोभितः भवति। सर्वाङ्गीणविकासाय पुस्तकीयज्ञानेन समं नैतिकमूल्यान्यपि छात्रैः गृहीतव्यानि। बाल्यावस्थायां मूल्याना शिक्षा प्रदीयते चेत् व्यक्तित्वस्य सर्वाङ्गीणः विकासः भवति। मानवः स्वकीयं पुरुषार्थं करोति जीवनलच्यं च प्राप्नोति। भारतीयसंस्कृती आदिकालतः एव जीवनमूल्यानां प्राधान्यमस्ति। प्राचीनकालादेव भारतीयसंस्कृतेः मूल्यपरकगुणानां स्तुतिः भवति। एतैः गुणरेव भारतं विश्वगुरुपदं प्राप्नोत्। सम्प्रत्यपि पुनः तत्पदं प्राप्तुं छात्रेषु बाल्यादेव एते संस्काराः स्थापनीयाः। विद्यालयेषु अध्ययनेन सह जीवनमूल्यशिक्षायाः आवश्यकता वर्तते। प्रार्थनासभायामपि एषा शिक्षा स्वीकर्तुं शक्यते। |
(i) एकपदेन उत्तरत-
(क) मानब: स्वकीयं पुरुषाथे कृत्चा किं प्राप्नोति ?
(ख) कस्य उत्थानाय द्यादिगुणानां महती आवश्यकता ?
(ग) सर्वाक्नीणबिकासाय केन समं नैतिकमूल्यान्यपि गहीतव्यानि?
(घ) केषु बाल्यादेव एते संस्कारा: स्थापनीया:?
(ii) पूर्णंवाक्येन उत्तरत
(क) मनुष्य: बास्तव: मनुष्य: कै: गुणै: भवति?
(ख) प्राचीनकालादेव भारतं विश्वगुरुपदं कथं प्राप्नोत्?
(iii) यथानिर्देश्गं प्रश्नान् उत्तरत
(क) 'सर्वाज्भीण: विकासः' अत्र बिशेषणपदं किम?
(ख) 'भारत विश्वगुस्पदे प्राप्नोत्' अत्र प्राप्नोत् इति क्रियापदस्य कर्तपदद किम?
(ग) गद्यांशे 'सज्जितः' इति पदस्य कृते पर्यांयपद्द कि प्रयुक्तम्?
(घ) मानबजीवनस्य उत्थानाय एतेषां महती आवश्यकता भवति' अत्र 'एतेषां' सर्वनामपदं कस्मै प्रयक्तम्?
(iv) अनुच्छेदस्यास्य कृते समुचित शीर्षके लिखत।
Concept: undefined >> undefined
