Advertisements
Advertisements
खालील उताऱ्याचे वाचन करून प्रश्नांची उत्तरे लिहा:
|
सर्वांच्या ठिकाणी सामान्यपणे अस्तित्वात असणारी व सहजपणे सर्वांच्या बाबतीत कार्यकारी करता येण्यासारखी प्रेरणा, ही आर्थिक प्रेरणा होय. उत्पादनाच्या क्षेत्रात या प्रेरणेस चालना देण्यासाठी आर्थिक प्रोत्साहनांचा वापर करण्यात येतो. श्रमिक आणि भांडवलदार यांनी अधिक उत्साहाने काम करावे आणि उत्पादनवाढ व्हावी, या उद्देशाने ही प्रोत्साहने दिली जातात. आर्थिक प्रोत्साहनांखेरीज सत्तेची लालसा, नावलौकिकाची इच्छा, विशुद्ध सेवाभाव, देशभक्ती, यासारख्या प्रेरणांनीही मनुष्य उत्साहाने कामास लागू शकतो. किंबहुना प्रत्येकाच्या कार्य करण्याच्या वृत्तीमध्ये अशा सर्व प्रेरणांची कमी-अधिक सरमिसळ असते. असे असले तरी आर्थिक प्रेरणा ही महत्त्वाची प्रेरणा होय. आर्थिक प्रोत्साहनाचे विविध प्रकार असू शकतात: नियुक्त काम ठरलेल्या वेळेपेक्षा आधी पूर्ण केले, तर त्यासाठी विशेष मोबदला (बोनस) देण्यात येतो. त्याचा तपशील त्या त्या कामाच्या संदर्भात कामाच्या स्वरूपाप्रमाणे ठरविता येतो. उत्पादनाचा दर्जा कायम राखून, किमान अपेक्षित उत्पादनापेक्षा अधिक उत्पादन करून दाखविले, तर त्या अधिक उत्पादनासाठीही नेहमीच्या मोबदल्याहून अधिक असा विशेष दराने मोबदला दिला जातो. ज्यावेळी मजुरांमध्ये असंतोष निर्माण न होऊ देता उत्पादनवाढीसाठी निकराने प्रयत्न करावयाचा असतो, त्यावेळी या विशेष मोबदल्याच्या अपेक्षेने मजूर उत्साहाने कार्य करू शकतात. चांगल्या कामाला उत्तेजन दिली जाणारी बढती देखील सामान्यपणे वापरले जाणारे एक आर्थिक प्रोत्साहनच आहे. |
- आर्थिक प्रेरणा म्हणजे काय?
- भांडवलदराचा उत्पादन वाढीसाठी कोणता उद्देश असतो?
- विशेष मोबदला (बोनस) का देण्यात येतो?
- द्वितीयक आर्थिक क्रियेतील कुशल आणि अकुशल कामगारात तुलना करा.
Concept: द्वितीयक आर्थिक क्रियावर परिणाम करणारे - प्राकृतिक घटक
तृतीयक आर्थिक क्रियांमध्ये सेवा आणि विनिमय यांचा समावेश होतो.
Concept: तृतीयक आर्थिक क्रियांचे वर्गीकरण
टिप लिहा.
व्यापारातील वाहतुकीची भूमिका
Concept: व्यापारातील वाहतुकीचे महत्त्व
व्यापारावर परिणाम करणारे घटक कोणते ते स्पष्ट करा.
Concept: व्यापार
साखळी पूर्ण करून उत्तर पुन्हा लिहा.
| अ.नं | ‘अ’ | ‘ब’ | ‘क’ |
| 1. | ग्राहकोपयोगी वस्तू | (i) अटलांटिक महासागर | (अ) औषधी उत्पादन |
| 2. | पनामा कालवा | (ii) सुपीक प्रदेश | (ब) परिस्थितीकीय संतुलन |
| 3. | मैदाने | (iii) थेट वापरासाठी तयार | (क) शेती व्यवसाय विकास |
| 4. | अन्नसाखळी | (iv) अल्पकालीन | (ड) पॅसिफिक महासागर |
| 5. | स्थलांतर | (v) परिसंस्था | (इ) अरबी समुद्र |
| (vi) हिंदी महासागर | (फ) दीर्घकालीन |
Concept: वाहतूक
द्विराष्ट्रीय आणि बहुराष्ट्रीय व्यापार हा आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा प्रमुख प्रकार आहे.
Concept: व्यापार
टिप लिहा.
प्रादेशिक असंतुलन कमी करण्याचे धोरण.
Concept: प्रादेशिक असमतोल दूर करण्याची धोरणे
खालील विधानाचे भौगोलिक कारणे लिहा.
निरक्षरता, दारिद्रय यांसारख्या घटकांचा प्रादेशिक विकासावर परिणाम होतो.
Concept: प्रादेशिक विकासावर परिणाम करणारे घटक
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
प्रदेशाची वैशिष्ट्ये -
Concept: प्रदेश
दिलेल्या जगाच्या नकाशात पुढील माहिती भरा:
- ऑस्ट्रेलियातील जास्त लोकसंख्येचा प्रदेश
- भारतातील सर्वाधिक लिंग-गुणोत्तर असलेले राज्य
- डॉगर बँक मत्स्थक्षेत्र
- दक्षिण आफ्रिकेतील एक औद्योगिक प्रदेश - किंबर्ले
- पंचमहासरोवराजवळील औद्योगिक प्रदेश
- सागरी वाहतुकीत क्रांतिकारक बदल करणारा सुएझ कालवा
- भारतातील एक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ - मुंबई
- पनामा सामुद्रधुनी
Concept: भारतातील प्रादेशिक विषमतेची कारणे
भौगोलिक कारणे लिहा.
भूगोल विषयाचे स्वरूप द्वैतवादी आहे.
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
टिप लिहा.
भूगोलातील आधुनिक कल.
Concept: भूगोलातील आधुनिक कल
भूगोलाचे स्वरूप सविस्तर स्पष्ट करा.
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
सुबक आकृती काढा.
भूगोलाचा अन्य विषयांशी संबंध
Concept: भूगोलाची व्याप्ती
सुबक आकृती काढा.
भूगोलाच्या अभ्यासासाठी लागणारे कौशल्य
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
अलीकडे नकाशे G.I.S. च्या प्रणालीच्या आधारे तयार करतात.
Concept: भूगोलातील आधुनिक कल
ज्यामध्ये १७ खंडाचा समावेश आहे, असा भूगोल विषयाच्या माहितीचा ज्ञानकोश:
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
भूगोल अभ्यासकाची कौशल्ये -
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
पुढील चुकीचा घटक ओळखा.
प्राकृतिक भूगोलाच्या शाखा -
Concept: विद्याशाखा म्हणून भूगोलाचे स्वरूप
