Question

टीपा लिहा.

रामकृष्ण मिशन

Answer 1

रामकृष्ण मिशन हे २० व्या शतकातील सर्वात महत्त्वाच्या सामाजिक सुधारणा संघटनांपैकी एक होते. या मिशनचे नाव भारतीय संत रामकृष्ण परमहंस यांच्या नावावरून आणि त्यांच्या प्रेरणेने ठेवण्यात आले आहे आणि रामकृष्णांचे प्रमुख शिष्य स्वामी विवेकानंद यांनी १ मे १८९७ रोजी त्याची स्थापना केली.

1. संघटनेचे हेतू: ही संस्था प्रामुख्याने वेदांताच्या हिंदू तत्वज्ञानाचा प्रचार करते - अद्वैत वेदांत आणि ज्ञान, भक्ती, कर्म आणि राजयोग या चार योगिक आदर्शांचा.

2. संघटनेची तत्वे:

   1. पूर्णपणे पवित्र आणि मानवतावादी आणि कोणत्याही राजकारणाशी त्याचा काहीही संबंध नाही.
   2. "त्याग आणि सेवा" - मिशनचे कार्य हे आचरणात आणण्याचा आणि उपदेश करण्याचा प्रयत्न करते.
   3. सेवा कृती रामकृष्ण आणि विवेकानंदांच्या "दरिद्र नारायण" या संदेशावर आधारित आहेत जे गरिबांची सेवा हीच देवाची सेवा आहे हे स्पष्ट करतात.
   4. रामकृष्णांच्या जीवन आणि शिकवणींच्या प्रकाशात स्पष्ट केलेले उपनिषद आणि योगाचे तत्व हे मिशनसाठी प्रेरणेचे मुख्य स्रोत आहेत.
   5. सेवाकार्य सर्वांकडे दैवीतेचे प्रत्यक्ष प्रकटीकरण म्हणून पाहिले जाते. संस्थेचे बोधवाक्य आत्मानो मोक्षार्थम जगद-हिताय च आहे. याचा अर्थ 'स्वतःच्या उद्धारासाठी आणि जगाच्या कल्याणासाठी' असा होतो.

3. सामाजिक उपक्रमांचे क्षेत्र:

   1. मिशनचे प्रमुख कार्यकर्ते भिक्षू आहेत. मिशनच्या कृतींमध्ये खालील क्षेत्रे समाविष्ट आहेत.
   2. शालेय शिक्षण
   3. कल्याण आणि आरोग्य सेवा
   4. सांस्कृतिक उपक्रम
   5. ग्रामीण समर्थन
   6. आदिवासी कल्याण
   7. युवा चळवळ इ.
4. महत्त्वाचे सामाजिक उपक्रम:
   1. रुग्णालये, धर्मादाय दवाखाने, प्रसूती दवाखाने, क्षयरोग दवाखाने आणि फिरते दवाखाने.
   2. परिचारिकांसाठी प्रशिक्षण केंद्रे.
   3. ग्रामीण आणि आदिवासी कल्याण कार्यासह मिशनच्या क्रियाकलापांच्या क्षेत्रात अनाथाश्रम आणि वृद्धांसाठी घरे समाविष्ट आहेत.
   4. भारतातील प्रसिद्ध शैक्षणिक संस्था, ज्यांचे स्वतःचे विद्यापीठ, महाविद्यालये, व्यावसायिक प्रशिक्षण केंद्रे, उच्च माध्यमिक शाळा आणि प्राथमिक शाळा, शिक्षक-प्रशिक्षण संस्था तसेच दृष्टिहीनांसाठी शाळा आहेत.
   5. टंचाई, साथीचे रोग, आग, पूर, भूकंप, वादळ आणि सांप्रदायिक अशांततेदरम्यान आपत्ती निवारण कार्य.
   6. पश्चिम बंगालच्या सुंदरबन प्रदेशात फोटोव्होल्टेइक (पीव्ही) प्रकाश व्यवस्था बसवणे. केरोसीन आणि डिझेलवर अवलंबून असलेल्या लोकांना वीज पुरवण्यासाठी पीव्ही प्रकाशयोजनांचा वापर केला जात असे.

रामकृष्ण मिशन धार्मिक आणि पवित्र शिक्षणाचा एक भाग होता. त्याच वेळी, ही संस्था भारतात व्यापक शैक्षणिक आणि धर्मादाय कार्य करते. हा पैलू इतर अनेक हिंदू चळवळींचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. हे अभियान आपले कार्य कर्मयोगाच्या तत्त्वांवर आधारित आहे, जे देवाला समर्पण करून निःस्वार्थपणे केलेल्या कार्याची संहिता आहे.