Question

सविनय कायदेभंग चळवळीतील पुढील व्यक्तीच्या कार्याविषयी अधिक माहिती मिळवून छायाचित्रासह वर्गात प्रदर्शित करा.

संरोजिनी नायडू 

Answer 1

SAROJINI NAIDU:

सरोजिनी नायडू या भारतीय कवयित्री आणि स्वातंत्र्यलढ्यातील प्रमुख नेत्या होत्या. त्यांचा जन्म हैदराबादमध्ये एका बंगाली कुटुंबात झाला. त्यानंतर त्यांनी चेन्नई, लंडन आणि केंब्रिज येथे शिक्षण घेतले.

त्या राष्ट्रीय चळवळीत सक्रिय सहभागी झाल्या आणि महात्मा गांधीजींच्या अनुयायी बनून स्वराज्याच्या प्राप्तीसाठी लढल्या. त्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अध्यक्षा झाल्या आणि नंतर उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या महिला राज्यपाल म्हणून नियुक्त झाल्या.

सविनय कायदेभंग चळवळ आणि सरोजिनी नायडू यांचे योगदान

दांडी यात्रा सुरू झाल्यावर, अनेक सत्याग्रही आणि सरोजिनी नायडू यांनी गांधीजींसोबत या चळवळीत सहभाग घेतला.

• सविनय कायदेभंग चळवळ पहिल्यांदाच मोठ्या प्रमाणात महिलांचा सहभाग घेऊन सुरू झाली.

• महिलांना स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय भाग घेण्यासाठी प्रेरित केले.

• त्या मिठाच्या सत्याग्रहात भाग घेतलेल्या पहिल्या महिला होत्या आणि त्यांना अटकही करण्यात आली.

• धारासना सत्याग्रहातही त्यांनी भाग घेतला आणि सत्याग्रहींचे नेतृत्व केले.

• मुंबईतील महिलांना मद्याच्या दुकानांवर आणि परदेशी कापडविक्रीच्या ठिकाणी निषेध करण्यास उद्युक्त केले.

जरी अनेक नेत्यांना अटक झाली, तरीही सरोजिनी नायडू यांच्या नेतृत्वाखाली चळवळ सुरूच राहिली.

अहिंसेचा संदेश

त्या म्हणाल्या,
"तुम्ही कोणत्याही परिस्थितीत हिंसा करू नका. तुम्हाला मारहाण केली जाईल, पण तुम्ही प्रतिकार करू नका. तुमचा हातसुद्धा वर उचलू नका."

महिला सक्षमीकरणासाठी योगदान

1917 मध्ये त्यांनी अ‍ॅनी बेझंट यांच्या सोबत "वुमेन्स इंडिया असोसिएशन" (Women's India Association) ची स्थापना केली, जी महिलांच्या मतदानाच्या हक्कांसाठी कार्यरत होती. त्या इंग्लंडच्या तत्कालीन सेक्रेटरी ऑफ स्टेटला भेटल्या आणि महिलांच्या मतदानाच्या हक्कांची मागणी केली. 1918 मध्ये मुंबईत काँग्रेसच्या विशेष अधिवेशनात महिलांना मतदानाचा हक्क मिळावा यासाठी ठराव मांडला आणि त्याला पाठिंबा दिला. 1931 मध्ये मुंबईत काही महिलांनी एकत्र येऊन समान हक्कांसाठी एक मेमोरँडम तयार केले – यात पुरुष आणि स्त्रियांना समान हक्क मिळावेत आणि लिंगभेद न करता प्रौढ मतदान हक्क त्वरित लागू करावा ही मागणी करण्यात आली. या योगदानामुळे भारत हा पुरुष आणि महिलांना समान हक्क देणारा पहिला देश ठरला. 

सरोजिनी नायडू यांना "भारताची कोकिळा" म्हणून ओळखले जाते, कारण त्यांनी स्त्री-पुरुष समानतेसाठी आणि समाजातील पितृसत्ताक विचारसरणीविरुद्ध आवाज उठवला. त्यांनी स्वातंत्र्याची खरी संकल्पना लोकांसमोर मांडली, जेव्हा समाज अजूनही त्या कल्पनेला समजत नव्हता.