Question

पुढीलपैकी विधान सकारण स्पष्ट करा.

भारतीय सैनिकांचा इंग्रज सैन्यापुढे निभाव लागला नाही.

Answer 1

११ मे १८५७ रोजी, डुक्कर आणि गायीच्या चरबीने चिकटवलेल्या काडतुसांच्या वापरावरून भारतीय सैनिकांनी मेरठमध्ये ब्रिटिशांविरुद्ध बंड केले. सैनिकांनी तेथे असलेल्या शस्त्रसाठ्यावर कब्जा करण्यासाठी ब्रिटिश मासिकावर हल्ला केला. सुरुवातीच्या काळात बंड बंडखोरांच्या हाती होते. परंतु सैनिक ब्रिटिश सैन्यासमोर टिकू शकले नाहीत. त्याची कारणे अशी आहेत:

1. राजकीय कारणे
   • राजकुमार आणि सुशिक्षित वर्गासारखे उच्च वर्गातील लोक बंडापासून दूर राहिले.
   • बंड मोठ्या भागात पसरले नाही. ते फक्त मध्य भारत आणि वायव्य भारतावर केंद्रित होते.
   • सैनिक सध्याच्या ब्रिटिश राजवटीला पर्याय दाखवू शकले नाहीत.
2. लष्करी कारणे 
   • ब्रिटिश सैन्य खूप सुव्यवस्थित आणि मजबूत होते.
   • सैनिकांचा लष्करी पुरवठा मर्यादित होता.
3. संघटनात्मक कारणे
   • सैनिक असंघटित आणि नियोजन शून्य होते.
   • नेतृत्व खूपच कमकुवत होते. नाना साहेब, तात्या टोपे, कुंवर सिंग आणि राणी लक्ष्मीबाई सारखे नेते ब्रिटीश सैन्याचा सामना करण्यासाठी पुरेसे सक्षम नव्हते.
   • हा उठाव अनियंत्रित होता आणि त्याला कोणताही हेतू नव्हता.
   • हा फक्त सिपाहींच्या धार्मिक आणि भावनिक जखमांमधून झालेला उठाव होता.