Question

पुढील विधान सकारण स्पष्ट करा.

भारतात सामाजिक, धार्मिक परिवर्तनाच्या चळवळी सुरू झाल्या.

Answer 1

१९ व्या शतकातील सामाजिक-धार्मिक सुधारणांमुळे भारतीय राष्ट्रवादाच्या वाढीस मदत झाली. सुधारणा चळवळी उदयास येण्याचे मुख्य कारण म्हणजे पाश्चात्य शिक्षण आणि उदारमतवादी विचारांचा प्रसार. या सुधारणा बंगालमध्ये सुरू झाल्या आणि नंतर भारतातील सर्व भागात पसरल्या. सर्व सुधारणा चळवळींनी सामाजिक किंवा शैक्षणिक परिवर्तनांद्वारे समाजात बदल घडवून आणण्याची मागणी केली.

सामाजिक आणि धार्मिक सुधारणा चळवळी उदयास येण्याची अनेक कारणे आहेत. ती आहेत:

1. स्त्रियांची स्थिती खूपच दयनीय होती: सती, स्त्रीभ्रूणहत्या, विधवा पुनर्विवाह, शिक्षणाचा अभाव इत्यादी महिलांच्या समस्या
2. दलित (शूद्र) आणि कनिष्ठ जातींची स्थिती इतकी भयानक होती: जातिवाद आणि अस्पृश्यता खूप मजबूत राहिली आणि उपेक्षित लोकांना त्यांच्या सामाजिक जीवनाच्या कोणत्याही क्षेत्रात कोणतेही स्वातंत्र्य दिले जात नव्हते.
3. धार्मिक परिस्थितीतील समस्या: मूर्तिपूजा, बहुदेववाद, धार्मिक अंधश्रद्धा आणि पुरोहितांकडून होणारे शोषण असह्य होते.