Question

परिसंस्थेतील घटकांमधील आंतरक्रिया स्पष्ट करा.

Answer 1

परिसंस्था आणि तिचे घटक

परिसंस्था दोन प्रकारच्या घटकांनी बनलेली असते – जैविक आणि अजैविक घटक.

अजैविक घटक: यामध्ये प्रकाश, तापमान, पाणी, हवा, माती, अजैविक पोषणद्रव्ये (Inorganic Nutrients) इत्यादींचा समावेश होतो. हे परिसंस्थेतील निर्जीव घटक असतात, जे जैविक घटकांच्या अस्तित्वावर प्रभाव टाकतात.

जैविक घटक: हे परिसंस्थेतील सजीव घटक असतात. यामध्ये वनस्पती, प्राणी, सूक्ष्मजीव इत्यादींचा समावेश होतो.

परिसंस्थेमधील घटकांमधील परस्परसंवाद: 

• जैविक आणि अजैविक घटक एकमेकांशी परस्परसंवाद साधतात आणि परिसंस्थेचे संतुलन राखतात.
• अजैविक घटक जैविक घटकांच्या वाढीला मदत करतात, जसे की वनस्पती प्रकाशसंश्लेषणासाठी सूर्यप्रकाश, पाणी आणि कार्बन डायऑक्साइड वापरतात.
• अजैविक घटकांचे प्रमाण स्थिर नसते; ते सतत बदलत असतात, कारण जैविक घटक त्यांचा वापर करतात किंवा उत्सर्जन करतात.
• फक्त अजैविक घटक परिसंस्थेवर परिणाम करत नाहीत, तर जैविक घटक देखील अजैविक घटकांवर आणि इतर जैविक घटकांवर प्रभाव टाकतात.