Question

लॅमार्कवाद सिद्धांत लिहून तो दोन उदाहरणांद्वारे स्पष्ट करा.

Answer 1

जीन-बाप्टीस्ट लॅमार्क यांनी मांडलेला ‘लॅमार्कवाद’ (Lamarckism) हा सिद्धांत असे सांगतो की, सजीवांच्या शरीरात होणारे आकारविषयक बदल हे उत्क्रांतीसाठी कारणीभूत असतात. हे बदल “अवयवांचा वापर किंवा वापर न करणे” आणि “संपादित गुणांचे संक्रमण” या दोन घटकांमुळे घडून येतात.

उदाहरणे:

1. जिराफाची मान: जिराफांचे पूर्वज हे आखूड मानेचे होते. दुष्काळाच्या काळात झाडांच्या उंच फांद्यांवरील पाने खाण्यासाठी मान ताणण्याची गरज निर्माण झाल्यामुळे, त्यांनी आपली मान सतत ताणली. अशा प्रकारे “संपादित झालेली” ही लांब मान पुढील पिढीकडे संक्रमित झाली.
2. लोहाराचे खांदे: लोखंड ठोकण्यासाठी कराव्या लागणाऱ्या वारंवार आणि जोरदार हालचालींमुळे लोहाराचे खांदे अत्यंत बळकट होतात.
3. उडता न येणारे पक्षी: शहामृग (Ostrich) किंवा इमू (Emu) यांसारख्या पक्ष्यांचे पंख कमकुवत झाले; कारण त्यांनी उडण्यासाठी आपल्या पंखांचा वापर करणे थांबवले.