Question

खालील कवितेच्या ओळी वाचून त्याखाली विचारलेल्या प्रश्‍नांची उत्तरे मराठीत लिहा:-

मन वढाय वढाय उभ्या पिकातलं ढोर किती हाकला हाकला फिरी येतं पिकावर मन

प्रश्न:

1. कवयित्री मनाला ‘ढोर’ आणि ‘वादळाची’ उपमा का देते? [2]
2. कवयित्रीने मानवी मनाला ‘जह्यरी’ का म्हटले आहे? [2]
3. कवयित्रीने मनाचा लहान - मोठेपणा कशाप्रकारे दाखवला आहे? [3]
4. कवयित्रीने मनाविषयी कोणाला व कोणता प्रश्‍न विचारला आहे? [3]

Answer 1

1. जसे पिकात शिरलेले ढोर कितीही हाकलले तरी पुन्हा पुन्हा पिकावरच येते, तसेच मन वाईट गोष्टींकडे किंवा मोहाकडे पुन्हा पुन्हा धावते, म्हणून त्याला ‘ढोर’ म्हटले आहे. तसेच, वादळ जसे अनियंत्रित असते आणि त्याला कुणीही रोखू शकत नाही, तसेच मनाचे विचार अनावर असतात, म्हणून मनाला ‘वादळाची’ उपमा दिली आहे.
2. कवयित्रीच्या मते मन जेव्हा रागात किंवा द्वेषात असते, तेव्हा ते विषासारखे (जह्यरी) घातक ठरते. मनातील वाईट विचार माणसाला आणि इतरांना हानी पोहोचवू शकतात, म्हणूनच मनाच्या या दाहक रूपाला त्यांनी ‘जह्यरी’ म्हटले आहे.
3. कवयित्री म्हणतात की मन इतके लहान आहे की ते खसखशीच्या दाण्याएवढे (किंवा मुंगीसारखे) वाटते, जे डोळ्यांना नीट दिसतही नाही. परंतु, तेच मन जेव्हा विशाल होते, तेव्हा ते इतके मोठे होते की संपूर्ण आभाळही त्याला अपुरे पडते. अशा प्रकारे त्यांनी मनाच्या चंचलतेतून त्याचा सूक्ष्म आणि विराट अशा दोन्ही बाजूंचा विरोधाभास दाखवला आहे.
4. कवयित्रीने देवाला (परमेश्वराला) प्रश्न विचारला आहे. त्या विचारतात की, “हे देवा, तू असे हे अजब मन कसे काय निर्माण केलेस? तू माणसाला मन तर दिलेस, पण त्याचबरोबर त्याला विसरण्याचे सामर्थ्य का दिलेस?” मनाच्या विचित्र आणि अतर्क्य वागणुकीबद्दल त्या देवाला जाब विचारतात.