English

गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टे: कृती कुरुत। करदेभ्यः कृतक्षेत्राणि प्रयच्छेत्। अकृतानि कर्तृभ्यो नादेयानि। अकृषताम् आच्छिद्य अन्येभ्यः प्रयच्छेत्। ग्रामभृतकवैदेहका वा कृषेयुः।

Advertisements
Advertisements

Question

गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टे: कृती कुरुत।

(१) अवबोधनम्। (३ त: २)   (2)

राजा कीदृशौ अनुग्रहपरिहारौ वर्जयेत्?

(ii) वाक्यं पुनर्लिखित्वा सत्यम्/असत्यं लिखत।

निवृत्तपरिहारान् मित्रमिवानुगृह्णीयात्।

(iii) उचितं शब्दं चित्वा चतुष्कोणं पूरयत।

सस्यादिकं यथाकालं गृह्णाति स: − .......

         करदेभ्यः कृतक्षेत्राणि प्रयच्छेत्। अकृतानि कर्तृभ्यो नादेयानि। अकृषताम् आच्छिद्य अन्येभ्यः प्रयच्छेत्। ग्रामभृतकवैदेहका वा कृषेयुः। धान्य-पशु-हिरण्यैः चैतान् अनुगृह्णीयात्। तान्यनु सुखेन दद्युः। अनुग्रहपरिहारौ चैतेभ्यः कोषवृद्धिकरौ दद्यात्, कोषोपघातकौ वर्जयेत्। अल्पकोषो हि राजा पौरजानपदानेव ग्रसते। निवेशसमकालं यथागतकं वा परिहारं दद्यात्। निवृत्तपरिहारान् पितेवानुगृह्णीयात्।

         सीताध्यक्ष: सर्वधान्य-पुष्प-फल-शाक-कन्दमूल-वाल्लिक्य-क्षौम-कार्पासबीजानि यथाकालं गृह्णीयात। बहुहलपरिकृष्टायां भूमौ (बीजानि) वापयेत्। यथाकालं च सस्यादि जातं जातं प्रवेशयेत्। न क्षेत्रे स्थापयेत् किञ्चित् पलालमपि पण्डित:।
         दुर्भिक्षे राजा बीजभक्तोपग्रहं कृत्वाऽनुग्रहं कुर्यात्, दुर्गसेतुकर्म वा भक्तानुग्रहेण, भक्तसंविभागं वा। उपहतान् पितेवानुगृह्णीयात्। बाल-वृद्ध-व्यसन्यनाथांश्च राजा बिभृयात्।

(२) शब्दज्ञानम्। (३ त: २)   (2)

(i) गद्यांशतः विशेष्यं चित्वा लिखत।

(क) अल्पकोषः ........

(ख) बहुहलपरिकृष्टायां ........

(ii) सन्धिविग्रहं कुरुत।

तान्यनु ......... + .........।

(iii) गद्यांशतः पूर्वकालवाचक - धातुसाधित - अव्यये चित्वा लिखत।

  1. ..........।
  2. ..........।

अथवा

(२) पृथक्करणम्‌।   (2)

जालरेखाचित्रं पूरयत।

Comprehension
Advertisements

Solution

(१)

(i) राजा कोषोपघातकौ अनुग्रहपरिहारौ वर्जयेत्।

(ii) निवृत्तपरिहारान् मित्रमिवानुगृह्णीयात्। − असत्यम्

(iii) सस्यादिकं यथाकालं गृह्णाति स: − सीताध्यक्ष:

(२) 
(i) 
(क) अल्पकोषः राजा
(ख) बहुहलपरिकृष्टायां भूमौ
(ii) 
तान्यनु = तानि + अनु।
(iii)
  1. आच्छिद्य (ल्यप्)
  2. कृत्वा (त्वा)

अथवा

(२) 

shaalaa.com
  Is there an error in this question or solution?
2025-2026 (March) Official Question Paper
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×