Question

द्‌विधातू पट्टी (bimetallic strips) बद्दल माहिती मिळवा व ती वापरून अग्निसूचक यंत्र कसा बनवतात याबद्दल वर्गात चर्चा करा. 

Answer 1

1. द्‌विधातू पट्टीची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये:
   1. वापरले जाणारे साहित्य: साधारणतः दोन भिन्न उष्णता प्रसरण गुणांक असलेले धातू वापरले जातात, जसे की पितळ आणि स्टील.
   2. कार्य करण्याचे तत्त्व: गरम केल्यावर, दोन धातूंमध्ये असमान प्रसरण होत असल्यामुळे पट्टी वाकते.
   3. उपयोग: थर्मोस्टॅट्स, तापमापी, आग लागल्यास सक्रिय होणारे अलार्म यांसारख्या उपकरणांमध्ये वापर केला जातो.
2. द्‌विधातू पट्टी वापरून फायर अलार्म:
   1. संयोजन:
      1. एका टोकाला द्विधातूची पट्टी निश्चित केली जाते, तर दुसरे टोक मोकळे असते.
      2. एक विद्युत परिपथ जोडला जातो, ज्यामध्ये घंटा किंवा बजर समाविष्ट असतो. जेव्हा द्विधातूची पट्टी वाकते, तेव्हा ती परिपथ पूर्ण करते, आणि अलार्म वाजतो.
   2. कार्यप्रणाली:
      1. आगीमुळे सभोवतालचे तापमान वाढते तेव्हा द्विधातूची पट्टी गरम होते.
      2. पट्टी दोन वेगवेगळ्या धातूंच्या असमान प्रसरणामुळे वाकते.
      3. जेव्हा पट्टी पुरेशी वाकते आणि संपर्क बिंदूला स्पर्श करते, तेव्हा परिपथ पूर्ण होतो.
      4. परिपथ पूर्ण झाल्यामुळे अलार्म वाजतो, आणि लोकांना आगीबद्दल सावध केले जाते.
   3. फायदे:
      1. साधी रचना
      2. कमी खर्चिक 
      3. सतत वीजपुरवठ्याची गरज नाही, तोपर्यंत कार्यरत होत नाही.
   4. सुधारणा:

      1. संवेदनशीलता वाढवण्यासाठी वेगवेगळ्या उष्णता प्रसरण गुणांक असलेल्या धातूंची निवड करता येते.

      2. अचूकतेसाठी तापमान मर्यादा निश्चित करणारे अतिरिक्त घटक जोडले जाऊ शकतात.