Question

१८५७ च्या स्वातंत्र्यलढ्यानंतर इंग्रजांनी कोणते धोरणात्मक बदल केले?

Answer 1

१८५७ च्या उठावामुळे जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात बदल झाले आणि त्यानंतर अशा उठावाची पुनरावृत्ती होऊ नये म्हणून आवश्यक ती पावले उचलण्याचा निर्धार ब्रिटिशांनी केला. खालील प्रमुख बदल आहेत:

1. व्यावसायिक धोरण:
   1. ब्रिटिशांनी ब्रिटन आणि इतर देशांमध्ये भारतीय वस्तूंसाठी नवीन बाजारपेठा उघडण्याचा सतत प्रयत्न केला. त्यामुळे भारतीय उत्पादकांच्या निर्यातीत सुधारणा झाली आणि त्यामुळे त्यांच्या उत्पादनाला चालना मिळाली.
   2. अशा अत्यधिक आयात शुल्कामुळे आणि यंत्र उद्योगांच्या विकासामुळे, परदेशात भारतीय निर्यात झपाट्याने कमी झाली.
   3. भारतीय शेतकऱ्यांवरील कराच्या ओझ्यात मोठी वाढ झाली. जमीन महसूल वसूल करण्यासाठी हे काम केले जाते. शेतकऱ्यांकडून शेती उत्पादनाचा एक मोठा भाग जमीन महसूल म्हणून ब्रिटिशांना जात असे.
2. संपत्ती धोरणाचे नुकसान:
   1. ब्रिटिशांनी भारताच्या संपत्ती आणि संसाधनांचा एक भाग ब्रिटनला निर्यात केला. भारताला पुरेसा आर्थिक किंवा भौतिक परतावा मिळाला नाही. यामुळे भारतात 'आर्थिक निचरा' झाला आणि ब्रिटिश राजवटीसाठी ते विचित्र होते.
   2. अठराव्या शतकाच्या अखेरीस, या निचरा भारताच्या राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या जवळजवळ ९% होता. खरा तोटा आणखी जास्त होता, कारण इंग्रजी अधिकाऱ्यांच्या पगाराचा आणि इतर उत्पन्नाचा मोठा भाग होता.
   3. या ओढ्यामुळे भारताच्या निर्यातीचा भार आयातीपेक्षा जास्त झाला, ज्याचा भारताला परतावा मिळाला नाही.
   4. ब्रिटिश वसाहतवादी राजवटीने भारताच्या आर्थिक व्यवस्थेचे मोठे नुकसान केले. धोरणातील बदल प्रत्यक्षात भारताची संपत्ती लवकरात लवकर हिरावून घेण्यासाठी होते. १८५७ च्या उठावामुळे ब्रिटिशांना भारताबाहेर हाकलून लावण्याची भीती वाटू लागली, ज्या देशावर ते आक्रमण करून क्रूरपणे राज्य करत होते.