Question

विज्ञानात नवे शोध लावण्यासाठी फक्त बुद्‍धिमत्ता पुरेशी नाही या मताशी आपण सहमत आहात का? असल्यास अथवा नसल्यास तुमचे मत सकारण स्पष्ट करा.

Answer 1

विज्ञानाचे प्रमुख कार्य म्हणजे सृष्टीची रहस्ये उलगडणे, त्यातील संगती जाणणे आणि मानवी जीवनाच्या विकासासाठी त्याचा वापर करणे. याकरता बुद्धिमत्ता आवश्यक असतेच; मात्र यासोबतच प्रयत्न, चिकाटीही महत्त्वाची असते. तर्क लावण्याची क्षमता, जिज्ञासा, दृष्टिकोन या गोष्टींचा पाठपुरावा करण्याची सवय, संयम हे गुणही गरजेचे असतात.

बरेचसे मोठे शास्त्रज्ञ हे सर्वसामान्य बुद्धिमत्तेचे होते; मात्र नंतर आपल्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांतून अनेक शोधांचे जनक बनलेले दिसतात. त्यांच्याठायी असणाऱ्या जिज्ञासू वृत्तीमुळेच ते नवे शोध लावतात. येणाऱ्या अपयशाला पचवून ध्येयाकडे वाटचाल करताना दिसतात, आपल्या कार्यातील, प्रयत्नांतील सातत्याने यशाची नवी शिखरेही गाठताना दिसतात. त्यामुळे, केवळ बौद्धिक, पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नसून त्याच्या बरोबरीने वैज्ञानिक दृष्टी, चिकाटी, प्रयत्नांची पराकाष्ठा, अपयश पचवण्याची व त्यातून उभारी घेण्याची वृत्ती महत्त्वाची ठरते व तीच नव्या शोधांना जन्म देते एवढे निश्चित.