Question

खालील पंक्तींचे रसग्रहण करा.

‘घामातुन मोती फुलले
श्रमदेव घरी अवतरले
घर प्रसन्नतेने नटले
हा योग जीवनी आला साजिरा’

Answer 1

प्रस्तुत पद्यपंक्ती ‘आकाशी झेप घे रे’ या कवितेची असून याचे कवी जगदीश खेबुडकर हे आहेत. यांनी या कवितेत श्रमाचे महत्त्व विशद केले आहे. प्रस्तुत पद्यपंक्ती माणसाला स्वसामर्थ्याची ओळख करून देतात व परावलंबित्वाचे कवच फोडून स्वसामर्थ्यावर ध्येयाची उंच शिखरे पादाक्रांत करणे व उत्तम यश मिळवून त्याचा आनंद घेणे असा संदेश देते.

स्वतःच्या क्षमतेचा वापर करून काहीतरी मिळवणे हा एक अनुभव असतो. नुसत्याच सुख-विलासातून मिळणाऱ्या आनंदापेक्षा खूप उच्च दर्जाचा आनंद हा अनुभव आपल्याला देऊन जातो. त्यातून मिळणारे समाधान, येणारी उन्नती वेगळीच असते. स्वत:च्या मेहनतीचा, कष्टाचा आनंद हा खूप मोठा असतो.

कष्ट केल्याशिवाय फळ प्राप्त होत नाही. सतत श्रम करून जेव्हा शेतकरी शेतात काम करतो, तेव्हा त्याला मोत्यासारखे पीक मिळते. म्हणजे त्याच्या घामातून मोती फुलते. ते धनधान्य जेव्हा त्याच्या घरी येते, तेव्हा त्याला त्याच्या श्रमाचे फळ मिळाल्याचे समाधान होते. जणू काही परमेश्वर त्याला भेटला आहे असे वाटते. म्हणजेच श्रमदेवता त्याच्या घरी अवतरते.

कवितेची भाषा अतिशय साधी व रसाळ आहे. साध्या शब्दांत गहन आशय मांडला आहे.