Question

पुढील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

1. आकृतिबंध पूर्ण करा. (२)

आकाशी झेप घे रे पाखरा सोडी सोन्याचा पिंजरा तुजभवती वैभव, माया फळ रसाळ मिळते खाया सुखलोलुप झाली काया हा कुठवर वेड्या घेसी आसरा तुज पंख दिले देवाने कर विहार सामर्थ्याने दरि-डोंगर, हिरवी राने जा ओलांडुनी या सरिता-सागरा कष्टाविण फळ ना मिळते तुज कळते परि ना वळते हृदयात व्यथा ही जळते का जीव बिचारा होई बावरा घामातुन मोती फुलले श्रमदेव घरी अवतरले घर प्रसन्नतेने नटले हा योग जीवनी आला साजिरा

2. तुलना करा. (२)

पिंजऱ्यातील पोपट	पिंजऱ्याबाहेरील पोपट

3. पुढील काव्यपंक्तींचा सरळ अर्थ लिहा. (२)

दरि-डोंगर, हिरवी राने
जा ओलांडुनी या सरिता-सागरा

4. पुढील काव्यपंक्तीतील विचारसाैंदर्य स्पष्ट करा. (२)

कष्टाविण फळ ना मिळते
तुज कळते परि ना वळत

Answer 1

1.

2.

पिंजऱ्यातील पोपट	पिंजऱ्याबाहेरील पोपट
आरामाचे जीवन जगता येते. लौकिक सुखात रमलेला असतो.	प्रत्येक गोष्ट मिळवण्यासाठी स्वबळावर कष्ट, प्रयत्न करावे लागतात.
कोणत्याही प्रकारचे स्वातंत्र्य मिळत नाही.	सर्व प्रकारचे स्वातंत्र्य मिळते.

3. तुला देवाने पंख दिले आहेत, तर त्याचा वापर करून सामर्थ्याने विहार कर. दरी, डोंगर, हिरवी राने, नदी, सागर यांना तू ओलांडून जा.

4. 'आकाशी झेप घे रे' कवितेद्वारे कवी जगदीश खेबुडकर यांनी स्वकष्टाचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. आपल्या भोवतीचे सुरक्षिततेचे व परावलंबित्वाचे कवच भेदा. तसेच, स्वसामर्थ्यावर विश्वास ठेवून यशाची शिखरे सर करा असा संदेश कवींनी दिला आहे.
       येथे कवी श्रमप्रतिष्ठेचे मूल्य वाचकांच्या मनात रुजवण्याचा प्रयत्न करतात. आपण आळस सोडून प्रयत्नवादाची, कष्टाची, परिश्रमाची कास धरायला हवी. कष्ट केल्याशिवाय कधीच यश मिळत नाही; तेव्हा मेहनत कर, प्रयत्न कर ही शिकवण कवी आपल्या मनावर ठसवत आहे.