Question

टिपा लिहा.

राष्ट्रवादी इतिहासलेखन

Answer 1

१. एकोणिसाव्या व विसाव्या शतकामध्ये भारतीय इतिहासकारांनी भारतीयांमध्ये देशाच्या प्राचीन वैभवाचा अभिमान आणि आत्मजाणीव जागृत करण्याच्या दृष्टीने लेखन केल्याचे दिसून येते. त्यांच्या या लेखनास राष्ट्रवादी इतिहासलेखन असे म्हटले आहे.

२. राष्ट्रवादी इतिहासलेखन करणार्या लेखकांनी ब्रिटिश अधिकार्यांनी लिहिलेल्या प्राचीन भारताबाबतच्या पूर्वग्रहदूषित इतिहासाला विरोध केला आणि भारताच्या इतिहासातील सुवर्णकाळ शोधण्याचा प्रयत्न केला. भारतीयांनी ब्रिटिशांविरुद्ध दिलेल्या स्वातंत्र्यलढ्याला प्रेरणा देण्यासाठी राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाचा उपयोग झाला. उदा. स्वातंत्र्यवीर वि.दा. सावरकर यांनी लिहिलेले '१९५७ चे स्वातंत्र्य समर' हे पुस्तक.

३. राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाच्या प्रभावामुळे प्रादेशिक इतिहास लिहिण्यास चालना मिळाली. दक्षिण भारताच्या भौगोलिक वैशिष्ट्यांकडे व इतिहासाकडे इतिहासकारांचे स्वतंत्रपणे लक्ष वेधले गेले.

४. विष्णुशास्त्री चिपळूणकर यांच्याकडून महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी इतिहासलेखनाला प्रेरणा मिळाली.

५. महादेव गोविंद रानडे, रामकृष्ण गोपाळ भांडारकर, विनायक दामोदर सावरकर, राजेंद्रलाल मिश्र, रमेशचंद्र मजुमदार, राधाकुमुद मुखर्जी, काशिप्रसाद जयस्वाल, वासुदेव विष्णू मिराशी, भगवानलाल इंद्रजी, अनंत सदाशिव आळतेकर इत्यादी राष्ट्रवादी इतिहासकार आहेत.