हिंदी

पद्यांश॑ निर्दिष्टा: कृती: कुरुत। (5 त: 4) वैद्यराज नमस्तुभ्यं यमराजसहोदर । यमस्तु हरति प्राणान्‌ त्वं तु प्राणान्‌ धनानि च।।

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

पद्यांश॑ निर्दिष्टा: कृती: कुरुत। (5 त: 4)

वैद्यराज नमस्तुभ्यं यमराजसहोदर ।
यमस्तु हरति प्राणान्‌ त्वं तु प्राणान्‌ धनानि च।।

मनुजा वाचनेनैव बोधन्ते विषयान्‌ बहून्‌ ।
दक्षा भवन्ति कार्येषु वाचनेन बहुश्रुताः। ।

यादृशं वपते बीजं क्षेत्रमासाद्य कर्षकः।
सुकृते दुष्कृते वाऽपि तादृशं लभते फलम्‌।।

विद्या नाम नरस्य रूपमधिकं प्रच्छन्नगुप्तं धनम्‌।
विद्या भोगकरी यशः सुखकरी विद्या गुरूणां गुरुः।
विद्या बन्धुजनो विदेशगमने विद्या परं दैवतम्‌
विद्या राजसु पूज्यते न तु धनं विद्याविहीनः पशुः। ।

(क) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत।

यमः किं हरति?

(ख) विशेषण-विशेष्ययोः मेलनं कुरुत।

  विशेषणम्‌  विशेष्यम्‌
(1) दक्षाः विषयान्‌
(2) बहून्‌ वाचनम्‌
    मनुजाः

(ग) जालरेखाचित्रं पूरयत।

विद्या प्रच्छन्नगुप्तं धनम्‌।
गुरूणां ______।
परं दैवतम्‌।
नरस्य अधिकं ______।

(घ) पद्यांशात्‌ 2 द्वितीयाविभक्त्यन्तपदे चित्वा लिखत।

(च) पूर्वपदं/उत्तरपदं लिखत।

  1. वाचनेनैव =______ + एव।
  2. क्षेत्रमासाद्य = क्षेत्रम्‌ +______।
संक्षेप में उत्तर
Advertisements

उत्तर

(क) यमः प्राणान्‌ हरति।
(ख)

  विशेषणम्‌  विशेष्यम्‌
(1) दक्षाः मनुजाः 
(2) बहून्‌ विषयान्‌

(ग)

विद्या प्रच्छन्नगुप्तं धनम्‌।
गुरूणां गुरुः।
परं दैवतम्‌।
नरस्य अधिकं रूपम्।

(घ) द्वितीया विभक्त्यन्तपदे -

  1. प्राणान्‌
  2. धनानि
  3. विषयान्‌
  4. बीजं
  5. क्षेत्र
  6. फलम्‌

(च)

  1. वाचनेनैव = वाचनेन + एव। 
  2. क्षेत्रमासाद्य = क्षेत्रम्‌ + आसाद्य। 
shaalaa.com
चित्रकाव्यम्।
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
2021-2022 (March) Set 1

संबंधित प्रश्न

माध्यमभाषया उत्तरं लिखत ।

'कं संजघान कृष्णः...............इति श्लोकं स्पष्टीकुरुत ।


पद्ये शुद्ध पूर्णे च लिखत।

रामाभिषेके ____________ 
____________ ठं ठठं ठः।।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

दारपोषणे के रताः?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कं शीतं न बाधते?


समानार्थकं शब्द लिखत।

कृष्णः


समानार्थकं शब्द लिखत।

गङ्गा


समानार्थकं शब्द लिखत।

रतः


‘कं संजघान’ इति श्लोकं माध्यमभाषया स्पष्टीकुरुत। 


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

जलदाः काम् आर्द्रयन्ति?


मेलनं कुरुत।

विशेषणम् विशेष्यम्
बहवः वचः
दीनम् चातकः
  अम्भोदाः

पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कविः कं नमति?


श्लोकात् सम्बोधनान्तपदद्वयम् अन्विष्य लिखत।


जालरेखाचित्रं पूरयत।



पूर्णवाक्येन उत्तरत।

जनकस्य सुतां हृत्वा कः ययौ?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

अत्र कर्तृपदं किम्?


समानार्थकं पदं लिखत।

पुरी 


समानार्थकं पदं लिखत।

ययौ


समानार्थकं पदं लिखत।

पण्डितः


प्रथमान्तं द्वितीयान्तं च पदं चित्वा लिखत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कः धनं याचते?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कस्याः हस्तात् सुवर्णघटः पतितः?


‘रामाभिषेके’ अस्य श्लोकस्य स्पष्टीकरण माध्यमभाषया लिखत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

श्लोके निर्दिष्टानि सम्बोधनपदानि लिखत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

विष्णुः भिक्षुरूपेण कुत्र गच्छति?


समानार्थकं पदं लिखत।

भिक्षुः


पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः कुरुत।

रामाभिषेके जलमाहरन्त्या
हस्तात्‌। सृतो हेमघटो युवत्याः।
सोपानमार्गेण करोति शब्दं
ठंठं ठठं ठं ठठठं ठठं ठः॥
रथस्यैकं चक्र भुजगयमिताः सप्त तुरगाः
निरालम्बो मार्गश्चरणविकलः सारथिरपि।
रविर्यात्यवान्तं प्रतिदिनमपारस्य नभसः
क्रियासिद्धिः सत्वे भवति महतां नोपकरणे ॥
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वो सरथः कवची शरी।
तथाप्यादाय वैदेही कुशली न गमिष्यसि ॥

(1) पद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टे कृती करुत। (3 तः 2)     (2)

(क) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत।       (1)

कः शब्दं करोति?

(ख) चतुर्थपदं लिखत।       (1)

(1) निरालम्ब : मार्ग: : : चरणविकलः : ______।

2) एकम्‌ : चक्रम्‌ : : सप्त : ______।

(ग) पूर्वपदं लिखत।       (1)

(1) वृद्धोऽहम्‌ = ______ + अहम्‌।

(2) रथस्यैकम्‌ = ______ + एकम्‌।

(2) जालरेखाचित्रं पूरयत।       (2)


पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।

कं ______ शीतम्‌॥


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×