हिंदी

‘कं संजघान’ इति श्लोकं माध्यमभाषया स्पष्टीकुरुत।

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

‘कं संजघान’ इति श्लोकं माध्यमभाषया स्पष्टीकुरुत। 

स्पष्ट कीजिए
Advertisements

उत्तर १

English: 

This verse is an example of अन्तरालाप. At first glance, it appears that there are only four questions, but on reading it again, we understand that the answers are concealed within the questions themselves. For example, in “कं संजघान कृष्णः?” (Whom did Krishna kill?), the answer is obtained by joining the first letter of the second word with the first word of the question, giving “कंसः”. In the same way, the answers to the other three questions are also derived. काशीतलवाहिनी, केदारोपासनरताः, and कम्बलवन्तं are the answers to the remaining three questions:

  1. का शीतलवाहिनी गङ्गा?
  2. के दारोपासनरताः? and
  3. कं बलवन्तं शीतं न बाधते?
shaalaa.com

उत्तर २

हिंदी:

यह श्लोक अन्तरालाप का एक उदाहरण है। पहली बार पढ़ने पर इसमें केवल चार प्रश्न दिखाई देते हैं, परन्तु दूसरी बार पढ़ने पर यह स्पष्ट होता है कि प्रश्नों के उत्तर उन्हीं प्रश्नों में छिपे हुए हैं। उदाहरण के लिए, “कं संजघान कृष्णः?” (कृष्ण ने किसका वध किया?) इस प्रश्न का उत्तर दूसरे शब्द के पहले अक्षर को प्रश्न के पहले शब्द के साथ जोड़ने पर “कंसः” प्राप्त होता है। इसी प्रकार शेष तीन प्रश्नों के उत्तर भी प्राप्त होते हैं। काशीतलवाहिनी, केदारोपासनरताः और कम्बलवन्तम् ये क्रमशः शेष तीन प्रश्नों के उत्तर हैं -

  1. का शीतलवाहिनी गङ्गा?
  2. के दारोपासनरताः? तथा
  3. कं बलवन्तं शीतं न बाधते?
shaalaa.com

उत्तर ३

मराठी:

हा श्लोक अन्तरालाप याचे एक उदाहरण आहे. प्रथम वाचनात आपल्याला फक्त चार प्रश्न दिसतात; परंतु दुसऱ्यांदा वाचल्यावर हे लक्षात येते की त्या प्रश्नांची उत्तरे त्यांच्याच आत दडलेली आहेत. उदाहरणार्थ, “कं संजघान कृष्णः?” (कृष्णाने कोणाचा वध केला?) या प्रश्नाचे उत्तर दुसऱ्या शब्दाचे पहिले अक्षर आणि प्रश्नातील पहिला शब्द एकत्र केल्यावर “कंसः” असे मिळते. त्याचप्रमाणे उर्वरित तीन प्रश्नांची उत्तरेही मिळतात. काशीतलवाहिनी, केदारोपासनरताः आणि कम्बलवन्तम् ही अनुक्रमे उर्वरित तीन प्रश्नांची उत्तरे आहेत -

  1. का शीतलवाहिनी गङ्गा?
  2. के दारोपासनरताः? आणि
  3. कं बलवन्तं शीतं न बाधते?
shaalaa.com
चित्रकाव्यम्।
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 10: चित्रकाव्यम्। (पद्यम्‌) - भाषाभ्यास: [पृष्ठ ५९]

APPEARS IN

बालभारती Sanskrit Composite Anand Standard 10 Maharshtra State Board
अध्याय 10 चित्रकाव्यम्। (पद्यम्‌)
भाषाभ्यास: | Q ४. | पृष्ठ ५९
बालभारती Sanskrit Amod Standard 10 Maharashtra State Board
अध्याय 13 चित्रकाव्यम्। (पद्यम्)
भाषाभ्यास: | Q ४. | पृष्ठ ८३

संबंधित प्रश्न

पद्ये शुद्ध पूर्णे च लिखत।

रामाभिषेके ____________ 
____________ ठं ठठं ठः।।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कृष्णः कं जघान?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

दारपोषणे के रताः?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कं शीतं न बाधते?


समानार्थकं शब्द लिखत।

गङ्गा


समानार्थकं शब्द लिखत।

रतः


‘गङ्गा’ इति पदस्य विशेषणम् अन्विष्यत लिखत च।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

गगने के सन्ति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कविः कं ‘मित्र’ इति सम्बोधयति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

जलदाः काम् आर्द्रयन्ति?


‘रे रे चातक’ इति श्लोकं माध्यमभाषया स्पष्टीकुरुत। 


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कविः कं नमति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

वैद्यः किं किं हरति?


श्लोकात् सम्बोधनान्तपदद्वयम् अन्विष्य लिखत।


समानार्थकशब्द लिखत।

यमः


समानार्थकशब्द लिखत।

सहोदरः


‘वैद्यराज नमस्तुभ्यम्’ अस्य श्लोकस्य स्पष्टीकरण माध्यमभाषया लिखत।


जालरेखाचित्रं पूरयत।



पूर्णवाक्येन उत्तरत।

जनकस्य सुतां हृत्वा कः ययौ?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

अत्र कर्तृपदं किम्?


समानार्थकं पदं लिखत।

सुता


समानार्थकं पदं लिखत।

पुरी 


समानार्थकं पदं लिखत।

ययौ


समानार्थकं पदं लिखत।

पण्डितः


प्रथमान्तं द्वितीयान्तं च पदं चित्वा लिखत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कः धनं याचते?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

‘अयं न भक्तो’ इति प्रहेलिकायाः उत्तरं किम्?


रेखाचित्रं पूरयत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कः शब्दं करोति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कस्याः हस्तात् सुवर्णघटः पतितः?


समानार्थकशब्दं लिखत।

हेम


समानार्थकशब्दं लिखत।

जलम्


समानार्थकशब्दं लिखत।

शब्दः


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

श्लोके कयोः सम्भाषणं वर्तते?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

श्लोके निर्दिष्टानि सम्बोधनपदानि लिखत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

विष्णुः भिक्षुरूपेण कुत्र गच्छति?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

विष्णुः कुत्र शेते?


समानार्थकं पदं लिखत।

भिक्षुः


समानार्थकं पदं लिखत।

मखः 


समानार्थकं पदं लिखत।

पशुपतिः


समानार्थकं पदं लिखत।

कमला 


समानार्थकं पदं लिखत।

गिरिजा


श्लोके कानि क्रियापदानि?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

अयं न भक्तो इति प्रहेलिकायाः उत्तरं किम्?


पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।

वैद्यराज ______ धनानि च॥


पद्ये शुद्धे पूर्णे च लिखत।

भिक्षुः क्वास्ति ______ पातु वः।।


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×