हिंदी

माध्यमभाषया उत्तरत। कदा मदः व्यपगच्छति?

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

माध्यमभाषया उत्तरत।

कदा मदः व्यपगच्छति?

दीर्घउत्तर
विस्तार में उत्तर
Advertisements

उत्तर १

English:

“Yugmamala” is a collection of poetry used to complete the message and enhance its linguistic beauty.

The poem “Yada ... Vyapagath” states:

A man recognises his ignorance and emphasises the significance of being in the presence of knowledgeable people. He realises that his pride and arrogance in his limited knowledge have led him astray, much like an elephant in rut, which is aimless and careless.

When a man spends time with learned individuals, he starts seeing himself as ignorant. As he encounters truly knowledgeable people, his pride gradually fades away.

shaalaa.com

उत्तर २

मराठी:

“युग्ममाला” हा संदेश पूर्ण करण्यासाठी आणि त्याचे भाषिक सौंदर्य वाढविण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काव्यांचा संग्रह आहे.

“यद...व्यापगत” ही कविता म्हणते:

माणूस त्याचे अज्ञान ओळखतो आणि ज्ञानी लोकांच्या उपस्थितीत राहण्याचे महत्त्व अधोरेखित करतो. त्याला हे जाणवते की त्याच्या मर्यादित ज्ञानातील अभिमान आणि अहंकाराने त्याला मार्गभ्रष्ट केले आहे, अगदी एका हत्तीप्रमाणे जो ध्येयहीन आणि निष्काळजी असतो.

जेव्हा माणूस ज्ञानी लोकांसोबत वेळ घालवतो तेव्हा तो स्वतःला अज्ञानी समजू लागतो. जसजसा तो खरोखर ज्ञानी लोकांशी भेटतो तसतसा त्याचा अभिमान हळूहळू कमी होत जातो.

shaalaa.com

उत्तर ३

हिंदी:

“युग्ममाला” कविता संग्रह है जो संदेश को पूर्ण करने और उसकी भाषाई सुंदरता को बढ़ाने के लिए प्रयुक्त होता है।

कविता “यदा … व्यपगतः” कहती है: 

एक व्यक्ति अपनी अज्ञानता को पहचानता है और विद्वानों की संगति में रहने के महत्व को समझता है। वह महसूस करता है कि अपने सीमित ज्ञान में अहंकार और अभिमान के कारण वह भटक गया है, ठीक वैसे ही जैसे मस्त हाथी, जो बिना दिशा और नियंत्रण के चलता है।

जब कोई व्यक्ति विद्वानों के साथ समय बिताता है, तो वह स्वयं को अज्ञानी समझने लगता है। जब वह वास्तव में ज्ञानवान लोगों से मिलता है, तो उसका अहंकार धीरे-धीरे समाप्त हो जाता है।

shaalaa.com
युग्ममाला।
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 6: युग्ममाला। (पद्यम्) - भाषाभ्यास: [पृष्ठ ३१]

APPEARS IN

बालभारती Sanskrit Amod Standard 10 Maharashtra State Board
अध्याय 6 युग्ममाला। (पद्यम्)
भाषाभ्यास: | Q ३. | पृष्ठ ३१

संबंधित प्रश्न

अन्वयं पूरयत ।

______ अतिवक्ता न स्यात्‌, अधमः ______ भाषते। ______ कांस्ये (ध्वनिः) प्रजायते तादृक्‌ ध्वनिः ______  न (प्रजायते) ।


पद्ये शुद्ध पूर्णे च लिखत।

तावत्‌ ____________
____________ यथोचितम्‌।।


जालरेखाचित्रं पूरयत।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

एरण्डः कुत्र द्रुमायते?


अमरकोषात् शब्द प्रयुज्य वाक्यं पुनर्लिखत।

यत्र एकः अपि पादपः नास्ति तत्र एरण्डः द्रुमायते।


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

‘मूर्खः अस्मि’ इति मनुष्येण कुतः अवगतम्?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

आगतं भयं वीक्ष्य नरः किं कुर्यात्?


पूर्णवाक्येन उत्तरत।

कः बहु भाषते?


सन्धिविग्रहं कुरुत।

क्षेत्रमासाद्य


सन्धिविग्रहं कुरुत।

वाऽपि।


अमरकोषात् शब्दं प्रयुज्य वाक्यं पुनर्लिखत।

कर्षक: बीजं वपते।


समानार्थकशब्दान् लिखत।

पादपः


विरुद्धार्थकशब्दान् लिखत।

उत्तमः


चतुर्थपदं लिखत।

मनः - चेतः :: अवगतम् - ______


चतुर्थपदं लिखत।

नरः – मनुष्यः :: उचितम् – ______।


चतुर्थपदं लिखत।

वीक्ष्य – दृष्टा :: भयम् – ______


समानार्थकशब्दानां मेलनं कुरुत।

सुवर्णम् श्रेष्ठः
उत्तमः व्याप्तम्
अवलिप्तम् शब्दः
ध्वनिः हेम

उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

______ अध्यापकः न आगच्छति ______ छात्राः स्वाध्यायं कुर्वन्ति।


उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

______ धूमः ______ वह्लिः।


उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

______ आकाशे मेघाः गर्जन्ति ______ मयूरः नृत्यति। 


उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

______ सूर्यः उदेति ______ विश्वं प्रकाशमयं भवति।


उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

______ शर्करा ______ पिपीलिकाः। 


उचितं शब्दयुग्मं योजयत। (यत्र-तत्र, यदि-तर्हि, यदा-तदा, यथा-तथा)

सज्जनाः ______ वदन्ति ______ कुर्वन्ति।


चतुर्थपदं लिखत।

वीक्ष्य - दृष्ट्वा :: भयम् - ______।


त्वं द्रष्टुं ______।


पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।

यदा ______ व्यपगतः॥


पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।

उत्तमो ______ प्रजायते॥


अन्वयं पूरयत।

यावत्‌ भयम्‌ ______ तावत्‌ हि ______ भेतव्यम्‌। (तथापि) ______ तु भयं वीक्ष्य नरः ______ कुर्यात्‌।


पद्य शुद्धे पूर्णे च लिखत।

यादृशं वपते ______ फलम्‌।।


समानार्थकशब्दान् लिखत।

कनकम् - ______।


पद्यांशं पटित्वा निर्दिष्टा: कृतीः कुरुत। (5 तः 4)

यथा चतुर्भि: कनकं प्रीध्यते निघर्षणच्छेदनतापताडनै:।
तथा चतुर्भिः पुरुष: परीक्ष्यते शरुतेन शीलेन गुणेन कर्मणा ॥

अवं न भक्तो न च पूजको वा।
घण्टां स्वयं नादयते तथापि।
धनं जनेभ्यः किल याचतेऽयम्‌
न याचको वा न च निर्धनो वा ॥

वात्मीकिव्यासवाणाद्या: प्राचीना: कविषण्डिता:।
तान्‌ शिक्षयन्ति सततं ये सदा वाचने रता: ॥

घटं भिन्द्यात्‌ पटं छिन्यात्‌ कुर्याद्रासभरोहणम्‌।
येन केन प्रकरेण परसिद्ध: पुरुषो भवेत ॥

(क) पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत।   1

पुरुषपरीक्षा कथं भवति?

(ख) विशेषण-विशेष्ययो: मेलनं कुरुत।   1

  विशेषणम्‌ विशेष्यम्‌
(1) प्राचीनाः पुरुषः
(2) प्रसिद्धः कविपण्डिता:
    घटम्‌

(ग) जालरेखाचित्रं पूरयत।   1

(घ) पद्यांशात्‌ २ द्वितीया-विभक्त्यन्तपदे चित्वा लिखत।   1

(च) पूर्वपदं/उत्तरपदं लिखत ।   1

  1. तथापि = तथा + ______ ।
  2. कुर्याद्रासभरोहणम्‌ = ______ + रासभरोहणम्‌ ।

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×