Advertisements
Chapters
२: सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः
३: आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः
४: न खलु वयस्तेजसो हेतुः
५: एषा सा कृतकबुद्धिः मानवबुद्धेः सहकरी
▶ ६: मनःपूतं समाचरेत्
७: उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत
८: अन्नाद् आनन्दं प्रति
Chapter ९: कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः
Chapter १०: णमो अरिहन्ताणम
Chapter ११: वर्णोच्चारण-शिक्षा २
Advertisements
Solutions for Chapter ६: मनःपूतं समाचरेत्
Below listed, you can find solutions for Chapter ६ of CBSE NCERT for Sanskrit Sharda Class 9.
NCERT solutions for Sanskrit Sharda Class 9 ६ मनःपूतं समाचरेत् अभ्यासाद् जायते सिन्द्धि: [Pages 74 - 77]
अध: प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत -
लोक: कस्य आचरणम् अनुकरोति?
कीदृशी वाणी वक्तव्या?
लक्ष्मीः कम् उपैति?
उत्तमजनाः कार्यं प्रारभ्य किं न कुर्वन्ति?
धर्मस्य लक्षणानि कानि?
सकलाः कलाः कस्मात् सिध्यन्ति?
सम्पदः कं वृणते?
अधोलिखितेषु श्लोकांशेषु रिक्तस्थानानि पूरयत -
______ परमापदां पदम्।
सन्तः ______ अन्यतरद् भजन्ते।
दैवं निहत्य कुरु ______ आत्मशक्त्या।
स यत् ______ कुरुते।
धीर्विद्या सत्यमक्रोधो ______ धर्मलक्षणम्।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
नीचैः विघ्नभयेन कार्यं न प्रारभ्यते।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
सकलाः कलाः अभ्यासात् सिध्यन्ति।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
लक्ष्मीः पुरुषसिंहम् उपैति।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
सन्तः परीक्ष्य अन्यतरद् भजन्ते।
रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
क्रियां सहसा न विदधीत।
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
अस्मिन् श्लोके प्रथमं क्रियापदं किम्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कं न्यसेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कीदृशं पादं न्यसेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
द्वितीयं किं क्रियापदम् अस्ति?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
किं पिबेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कीदृशं जलं पिबेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
तृतीयं किं क्रियापदम् अस्ति?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कां वदेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कीदृशीं वाणीं वदेत्?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
चतुर्थं किं क्रियापदम् अस्ति?
अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
दृष्टिपूतं न्यसेत् पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।
सत्यपूतां वदेत् वाचं मनः पूतं समाचरेत्॥
कथं समाचरेत्?
मज्जूषात: पदानि चित्वा भावार्थेषु रिक्तस्थानानि पूरयत -
| बुद्धिः, लक्ष्यं, पुरुषस्य, अभिप्रायं, धीराः, नूतनम् |
लक्ष्मी: प्रयत्नशीलस्य पराक्रमिण: ______ समीपं स्वयम् आगच्छति। कापुरुषा: तु ‘विधि: एव बलीयान्’ इति वदन्ति। ये पौरुषेण परिस्थितिम् अतिक्रम्य कार्याणि साध्यन्ति ते एव ______। प्रयत्नं कृत्वा अपि यदि ______ न प्राप्तं तर्हि तत्र दोषः नास्ति खलु।
मज्जूषात: पदानि चित्वा भावार्थेषु रिक्तस्थानानि पूरयत -
| बुद्धिः, लक्ष्यं, पुरुषस्य, अभिप्रायं, धीराः, नूतनम् |
पुरातनम् अस्ति इति कारणेन किमपि वस्तु तत्त्वं व्यक्तित्वं वा समीचीनं भवेदेव इति नियमः नास्ति। तथैव ______ अस्ति इति कारणेन दोषरहितं भवेत् इत्यपि नियमः नास्ति। येषां ______ पक्वा अस्ति ते परीक्षण-निरीक्षणानन्तरम् एव उत्तमं स्वीकुर्वन्ति। किन्तु अज्ञानाः अन्येषाम् ______ श्रुत्वा तदनुसारेण प्रवर्तन्ते।
श्लोकानाम् अन्वयेषु रिक्तस्थानानि पूरयत -
सर्वाः ______ अभ्यासेन (सिध्यन्ति)। ______ कलाः अभ्यासात् (सिध्यन्ति)। ध्यानमौनादि (अपि) ______ (सिध्यति)। अभ्यासस्य ______ किम् (अस्ति)?
श्लोकानाम् अन्वयेषु रिक्तस्थानानि पूरयत -
श्रेष्ठः यत् यत् ______ इतरः जनः तत् तत् एव (आचरति)। स: यत् ______ कुरुते, लोकः तत् ______।
यथोचितं मेलनं कुरुत -
| श्लोकांशः | स्रोतोग्रन्थः | ||
| (क) | पुराणमित्येव न साधु सर्वम् | १. | मनुस्मृति: |
| (ख) | प्रारभ्य चोत्तमजनाः न परित्यजन्ति | २. | पज्चतन्त्रम् |
| (ग) | यद्यदाचरति श्रेष्ठः | ३. | नीतिशतकम् |
| (घ) | धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयम् | ४. | मालविकाग्निमित्रम् |
| (ङ) | उद्योगिनं पुरुषसिंहमुपैति लक्ष्मीः | ५. | श्रीमद्भगवद्गीता |
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
धृतिः क्षमा दमोऽस्तेयम्।
...... + ......
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
पुराणमित्येव न साधु सर्वम्।
...... + ...... + ......
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
विघ्नैः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः।
..... + .....
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
प्रारभ्य चोत्तमजनाः न परित्यजन्ति।
..... + ..... + .....
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः।
..... + .....
अधोलिखतेषु पदेषु सन्धिविच्छेद कुरूत।
लोकस्तदनुवर्तते
रेखाड्कितेषु पदेषु सन्धिविच्छेदं कुरुत -
सन्तः परीक्ष्यान्यतरद्भजन्ते।
..... + ..... + .....
अत्र कतिचन विग्रहवाक्यानि दत्तानि सन्ति। तेषां समस्तपदानि पाठात् चित्वा लिखत -
| विग्रहवाक्यानि | समस्तपदानि |
| विघ्नैः विहता: (कार्यात्) विरमन्ति। | ....... |
अत्र कतिचन विग्रहवाक्यानि दत्तानि सन्ति। तेषां समस्तपदानि पाठात् चित्वा लिखत -
| विग्रहवाक्यानि | समस्तपदानि |
| वस्त्रेण पूतं जलं पिबेत्। | ....... |
अत्र कतिचन विग्रहवाक्यानि दत्तानि सन्ति। तेषां समस्तपदानि पाठात् चित्वा लिखत -
| विग्रहवाक्यानि | समस्तपदानि |
| पुरुषः सिंहः इव तम् उपैति लक्ष्मीः। | ....... |
अत्र कतिचन विग्रहवाक्यानि दत्तानि सन्ति। तेषां समस्तपदानि पाठात् चित्वा लिखत -
| विग्रहवाक्यानि | समस्तपदानि |
| उत्तमाः जनाः न परित्यजन्ति। | ....... |
अत्र कतिचन विग्रहवाक्यानि दत्तानि सन्ति। तेषां समस्तपदानि पाठात् चित्वा लिखत -
| विग्रहवाक्यानि | समस्तपदानि |
| न विवेकः परमापदां पदम्। | ....... |
NCERT solutions for Sanskrit Sharda Class 9 ६ मनःपूतं समाचरेत् स्वाध्यायान्मा प्रमद: [Page 78]
NCERT solutions for Sanskrit Sharda Class 9 ६ मनःपूतं समाचरेत् यस्तु क्रियावान् मनुज: स विद्वान् [Page 78]
पाठे आगतेषु सुभाषितेषु कानि-कानि जीवनमूल्यानि सन्ति? तानि जीवनमूल्यानि अधिकृत्य पज्च पज्च सुभाषितानि सङ्गृह्मीत। तेषां सन्दर्भग्रन्थानां नामानि अपि लिखत।
दृष्टिपूतं, वस्त्रपूतं, सत्यपूतं च आचरणं कथं भवेत् इति विषये स्वस्य अनुभवं कक्षायां कथयत।
Solutions for ६: मनःपूतं समाचरेत्
NCERT solutions for Sanskrit Sharda Class 9 chapter ६ - मनःपूतं समाचरेत्
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics Sanskrit Sharda Class 9 CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. NCERT solutions for Mathematics Sanskrit Sharda Class 9 CBSE ६ (मनःपूतं समाचरेत्) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. NCERT textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in Sanskrit Sharda Class 9 chapter ६ मनःपूतं समाचरेत् are .
Using NCERT Sanskrit Sharda Class 9 solutions मनःपूतं समाचरेत् exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in NCERT Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE Sanskrit Sharda Class 9 students prefer NCERT Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter ६, मनःपूतं समाचरेत् Sanskrit Sharda Class 9 additional questions for Mathematics Sanskrit Sharda Class 9 CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
