Advertisements
Advertisements
Question
यदि `[(3, -1, sin3x), (-7, 4, cos2x), (-11, 7, 2)]` एक अव्युत्क्रमणीय (singular) आव्यूह है, तो x के सभी मान ज्ञात कीजिए जहाँ x ∈ `[0, π/2]` है।
Advertisements
Solution
⇒ दिया गया मैट्रिक्स एकल (singular) है:
`[(3, -1, sin3x), (-7, 4, cos2x), (-11, 7, 2)] = 0`
⇒ प्रथम पंक्ति के सह-विस्तार (expansion) से:
= `3|(4, cos 2x), (7, 2)| - (-1) |(-7, cos 2x), (-11, 2)| + sin 3x |(-7, 4), (-11, 7)|`
= 3(8 − 7 cos 2x) + 1(−14 + 11 cos 2x) + sin 3x(−49 + 44)
= 24 − 21 cos 2x − 14 + 11 cos 2x − 5 sin 3x
= 10 − 10 cos 2x − 5 sin 3x
⇒ चूँकि मैट्रिक्स एकल है,
10 − 10 cos 2x − 5 sin 3x = 0
5 से भाग देने पर:
2 − 2 cos 2x − sin 3x = 0
2(1 − cos 2x) = sin 3x
⇒ सर्वसमिका (identity) का उपयोग:
1 − cos 2x = 2 sin2 x
4 sin2 x = sin 3x
4 sin2 x = 3 sin x − 4 sin3 x
4 sin3 x + 4 sin2 x − 3 sin x = 0
sin x(4 sin2 x + 4 sin x − 3) = 0
4 sin2 x + 4 sin x − 3 = 0
⇒ मान लें sin x = t, तब:
4t2 + 4t − 3 = 0
4t2 + 6t − 2t − 3 = 0
2t(2t + 3) − 1(2t + 3) = 0
(2t + 3)(2t − 1) = 0
`t = -3/2 or t = 1/2`
⇒ चूँकि x ∈ `[0, π/2]`
sin x = 0 ⇒ x = 0
`sin x = 1/2 ⇒ x = π/6`
अतः, `x = 0, π/6`
