Advertisements
Chapters
Advertisements
Solutions for Chapter 1: वाङ्मयं तपः
Below listed, you can find solutions for Chapter 1 of CBSE CBSE for संस्कृत मणिका इयत्ता १०.
CBSE solutions for संस्कृत मणिका इयत्ता १० 1 वाङ्मयं तपः अभ्यासः [Pages 8 - 12]
निम्नलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन उत्तरत -
का अस्माकं सन्निधिं कुर्यात्?
कोशः कथम् अस्ति?
सत्यसमं किम् अस्ति?
कीदृशी वाणी पुरुषं प्रह्लादयति?
पाठकानां कति गुणाः श्लोके वर्णिताः?
स्वस्य मेधया कः पादम् आदत्ते?
अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत -
भारत्याः कोशः कीदृशः विद्यते?
के पाठकाः गुणाः सन्ति?
धियः गुणाः के के सन्ति?
शिष्यः विद्यायाः अर्जनं कथं करोति?
कीदृशी शारदा सन्निधिं क्रियात्?
वाङ्मयं तपः किम् उच्यते?
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
शारदा सर्वदा अस्माकं समीपे वसेत्।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
भारत्याः कोशः अपूर्वः।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
मधुरभाषिणी वाणी पुरुषं प्रह्लादयति।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
पाठकस्य षट् गुणाः सन्ति।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
सत्येन समं सुखं नास्ति।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
अनुद्वेगकरं वाक्यं वाङ्मयं तपः उच्यते।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
रागस्य विलोमः त्यागः।
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अपूर्वः कोशोऽयं विद्यते तव भारति।’ अत्र क्रियापदं किम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
प्रथमे श्लोके कर्तृपदं किम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘शीतला छाया’ अनयोः पदयोः विशेष्यपदं किम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘उद्वेगकरम्’ इति पदस्य विलोमपदं पाठात् चित्वा लिखत।
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा।’ अस्मिन् वाक्ये ‘श्रोतुम् इच्छा’ इत्यर्थे किं पदं प्रयुक्तम्?
अधोलिखितं प्रश्नं यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘व्ययतः’ इति पदस्य विलोमपदं पाठात् चित्वा लिखत।
स्तम्भद्वये लिखितानां समानार्थकशब्दानां समुचितं मेलनं कृत्वा लिखत -
| (क) शुश्रूषा | चतुर्थांशम् | (क) शुश्रूषा | श्रोतुम् इच्छा |
| (ख) ऊह: | निवासम् | ...... | ...... |
| (ग) अपोह: | मुखम् | ...... | ...... |
| (घ) पादम् | वाणी | ...... | ...... |
| (ङ) सन्निधिम् | श्रोतुमिच्छा | ...... | ...... |
| (च) वदनम् | सरस्वती | ...... | ...... |
| (छ) वाक् | पक्षे तर्क: | ...... | ...... |
| (ज) भारती | शङ्कानिवारणम् | ...... | ...... |
अत्र पठितेभ्यः श्लोकेभ्यः कानिचित् पदानि सन्ति। तेषां विशेषणानि अधः मञ्जूषायां दत्तानि। ततः उपयुक्तं विशेषणं चित्वा विशेष्येण सह योजयित्वा लिखत -
| ..... | वाणी | ..... | सलिलम् |
| ..... | छाया | ..... | तप: |
| ..... | शारदा | ..... | कोश: |
| ..... | चक्षु: | ..... | वाक्यम् |
मज्जूषा - शीतला, वाङ्मयम्, शीतलम्, विद्यासमम्, अपूर्व:, प्रियहितम्, सर्वदा, मधुरभाषिणी
समानभावमयी: पड्क्ती: योजयत -
| यथा (i) नास्ति विद्यासमं चक्षु:। | (क) मुखकमले निवासं कुर्यात्। | (i) ग |
| (ii) व्ययतः वृद्धिमायाति। | (ख) वाङ्माधुर्यात् नान्यदस्ति प्रियत्वम्। | (ii) |
| (iii) वदनाम्बुजे सन्निधिं क्रियात्। | (ग) सर्वस्य लोचनं शास्त्रम्। | (iii) |
| (iv) मधुरभाषिणी वाणी पुरुषं प्रह्लादयति। | (घ) शिक्ष्यते सहपाठिभि:। | (iv) |
| (v) पादं सब्रह्मचारिभि: | (ङ) दत्ता भवति विस्तृता। | (v) |
रेखाचित्रं पूरयत -
रेखाचित्रं पूरयत -
रेखाचित्रं पूरयत -
वाक्यांशं पूरयत -
व्ययतः वृद्धिमायाति - ........
वाक्यांशं पूरयत -
नास्ति रागसमं दुःखम् - .......
वाक्यांशं पूरयत -
नास्ति विद्यासमं चक्षुः - ......
वाक्यांशं पूरयत -
आचार्यात्पादमादत्ते - .......
श्लोकमाश्रित्य समुचितक्रमेण अन्वयं पूरयत -
हे भारति! तव अयम् कोशः कः अपि ______ विद्यते। (अयम्) व्ययतः वृद्धिम् ______, सञ्चयात् च ______ आयाति।
श्लोकमाश्रित्य समुचितक्रमेण अन्वयं पूरयत -
विद्यासमम् ______ न अस्ति, सत्यसमम् तप: न ______, रागसमम् ______ न अस्ति ______ सुखम् न अस्ति।
श्लोकमाश्रित्य समुचितक्रमेण अन्वयं पूरयत -
यत् वाक्यम् ______ सत्यम् ______ च (तथा) स्वाध्याय-अभ्यसनम् च एव ______ तप: उच्यते।
अधोलिखित स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारं शुद्धम् अर्थं चिनुत -
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप: उच्यते।
साहित्यम्
वाचिकम्
मनोमयम्
अधोलिखित स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारं शुद्धम् अर्थं चिनुत -
आचार्यात् पादम् आदत्ते।
श्लोकस्य पङ्क्तिम्
चरणम्
चतुर्थांशम्
अधोलिखित स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारं शुद्धम् अर्थं चिनुत -
माधुर्यम् अक्षरव्यक्तिः पदच्छेदस्तु सुस्वरः।
सर्वं ददाति इति
सर्वाधिका
सर्वं वदति इति
अधोलिखित स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारं शुद्धम् अर्थं चिनुत -
सर्वदा सर्वदाऽस्माकं सन्निधिं सन्निधिं क्रियात्।
सर्वं ददाति इति
सर्वाधिका
सर्वं वदति इति
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
नास्ति विद्यासमं चक्षु:।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
नास्ति त्यागेन समं सुखम्।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
न तथा शीतलसलिलं पुरुषं प्रह्लादयति।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
न चन्दनस्य रसः मानवं तथा तर्पयति।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
सर्वदा शारदा अस्माकं सन्निधिं क्रियात्।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
शारदाम्भोजम् इव वदनं यस्या: सा अस्माकं वदनाम्बुजे सन्निधिं क्रियात्।
रेखाङ्कितपदानां समस्तपदं विग्रहं वा लिखत -
अनुद्वेगकरं वाक्यं वाङ्मयं तपः उच्यते।
पठित: पाठ:। इदानीं क्रीडाम:। सर्वे छात्रा: वर्गद्वये विभक्ता: स्यु:। वाल्मीकिवर्ग: व्यासवर्गश्च। वाल्मीकिवर्गात् एक: छात्र: प्रश्नं पृच्छति व्यासवर्गात् च कश्चित् उत्तरति। पुनश्च व्यासवर्गात् प्रश्न: पृच्छ्यते वाल्मीकिवर्गात् उत्तरं दीयते। शिक्षक: अङ्कप्रदानं करोति। सर्वाधिकान् अङ्कान् लभमान: वर्ग: विजेता घोष्यते।
| वाल्मीकिवर्ग: | व्यासवर्ग: |
| (क) 'अम्भोज: ' इति शब्दस्य पर्याय: क:? | ...... |
| (ख) ...... | 'शरत्कालीन' इति कस्य अर्थ:? |
| (ग) सरस्वत्या: कोश: कर्थं वर्धते? | ...... |
| (घ) ...... | कया समं चक्षुर्न विद्यते? |
| (ङ) कीदृशी वाणी पुरुषं प्रसन्नं करोति? | ...... |
| (च) ...... | शारदा सर्वदा कुत्र निवसेत्? |
| (छ) उद्वेगकरम् इत्यस्य कः विलोमः? | ...... |
| (ज) ...... | सतमे श्लोके 'चतुर्थांश:' कस्य अर्थ:? |
| (झ) 'ऊहः' शब्दस्य कः विलोमः? | ...... |
| (ञ) ...... | बुद्धे: प्रथम: गुण: कः? |
Solutions for 1: वाङ्मयं तपः
CBSE solutions for संस्कृत मणिका इयत्ता १० chapter 1 - वाङ्मयं तपः
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics संस्कृत मणिका इयत्ता १० CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics संस्कृत मणिका इयत्ता १० CBSE 1 (वाङ्मयं तपः) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in संस्कृत मणिका इयत्ता १० chapter 1 वाङ्मयं तपः are .
Using CBSE संस्कृत मणिका इयत्ता १० solutions वाङ्मयं तपः exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE संस्कृत मणिका इयत्ता १० students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter 1, वाङ्मयं तपः संस्कृत मणिका इयत्ता १० additional questions for Mathematics संस्कृत मणिका इयत्ता १० CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
