मराठी

∫ X 3 − 1 X 3 + X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{x^3 + x}\]

Degree of numerator is equal to degree of denominator.
We divide numerator by denominator.


\[ \therefore \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x^3 + x}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)} . . . . . \left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right)\left( x \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x + 1 = A x^2 + A + B x^2 + Cx\]
\[ \Rightarrow x + 1 = \left( A + B \right) x^2 + Cx + A\]

Equating coefficient of like terms

A + B = 0
C = 1
A = 1
B = –1

\[\therefore \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{x} + \frac{- x + 1}{x^2 + 1} . . . . . \left( 2 \right)\]
Using (1) and (2)
\[\int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{\left( x^3 + x \right)} = \int \left( 1 - \frac{1}{x} + \frac{x}{x^2 + 1} - \frac{1}{x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \int\frac{x dx}{x^2 + 1} - \int\frac{dx}{x^2 + 1} \]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow 2x dx = dt\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t} - \int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| t \right| - \tan^{- 1} x + C\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| x^2 + 1 \right| - \tan^{- 1} x + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 44 | पृष्ठ १७७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]

\[\int\left( 2 - 3x \right) \left( 3 + 2x \right) \left( 1 - 2x \right) dx\]

\[\int \left( \sqrt{x} - \frac{1}{\sqrt{x}} \right)^2 dx\]

\[\int\sqrt{x}\left( 3 - 5x \right) dx\]

 


`∫     cos ^4  2x   dx `


\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]

 


\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - \cos 2x}} dx\]

\[\int\frac{1 - \sin 2x}{x + \cos^2 x} dx\]

\[\int\frac{1 + \cot x}{x + \log \sin x} dx\]

\[\int\frac{\sin\sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\frac{x^5}{\sqrt{1 + x^3}} dx\]

` ∫      tan^5    x   dx `


\[\int\frac{1}{\sqrt{\left( 2 - x \right)^2 - 1}} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{\sqrt{8 - \sin2x}}dx\]

\[\int\frac{a x^3 + bx}{x^4 + c^2} dx\]

\[\int\frac{\left( 3 \sin x - 2 \right) \cos x}{5 - \cos^2 x - 4 \sin x} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int \sec^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\text{ dx }\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]

\[\int\left( x - 2 \right) \sqrt{2 x^2 - 6x + 5} \text{  dx }\]

\[\int\left( 2x + 3 \right) \sqrt{x^2 + 4x + 3} \text{  dx }\]

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sin 2x} dx\]

\[\int\sqrt{\cot \text{θ} d  } \text{ θ}\]

If `int(2x^(1/2))/(x^2)  dx = k  .  2^(1/x) + C`, then k is equal to ______.


\[\int e^x \left( \frac{1 - \sin x}{1 - \cos x} \right) dx\]

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{a^2 + b^2 \sin^2 x}\]

\[\int\frac{1}{\text{ cos }\left( x - a \right) \text{ cos }\left( x - b \right)} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 - a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^6 x}{\cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sec x + cosec x}\text{  dx }\]

\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]

\[\int\frac{\log \left( 1 - x \right)}{x^2} \text{ dx}\]

\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int\sqrt{\frac{1 - \sqrt{x}}{1 + \sqrt{x}}} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×