मराठी

∫ X 3 − 1 X 3 + X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{x^3 + x}\]

Degree of numerator is equal to degree of denominator.
We divide numerator by denominator.


\[ \therefore \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x^3 + x}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)} . . . . . \left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right)\left( x \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x + 1 = A x^2 + A + B x^2 + Cx\]
\[ \Rightarrow x + 1 = \left( A + B \right) x^2 + Cx + A\]

Equating coefficient of like terms

A + B = 0
C = 1
A = 1
B = –1

\[\therefore \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{x} + \frac{- x + 1}{x^2 + 1} . . . . . \left( 2 \right)\]
Using (1) and (2)
\[\int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{\left( x^3 + x \right)} = \int \left( 1 - \frac{1}{x} + \frac{x}{x^2 + 1} - \frac{1}{x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \int\frac{x dx}{x^2 + 1} - \int\frac{dx}{x^2 + 1} \]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow 2x dx = dt\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t} - \int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| t \right| - \tan^{- 1} x + C\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| x^2 + 1 \right| - \tan^{- 1} x + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 44 | पृष्ठ १७७

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{x^5 + x^{- 2} + 2}{x^2} dx\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{1 + \cos x}   \text{dx} \]

\[\int\frac{5 \cos^3 x + 6 \sin^3 x}{2 \sin^2 x \cos^2 x} dx\]

\[\int \cot^{- 1} \left( \frac{\sin 2x}{1 - \cos 2x} \right) dx\]

`∫     cos ^4  2x   dx `


\[\int\frac{2 \cos 2x + \sec^2 x}{\sin 2x + \tan x - 5} dx\]

` ∫  tan 2x tan 3x  tan 5x    dx  `

\[\int2x    \sec^3 \left( x^2 + 3 \right) \tan \left( x^2 + 3 \right) dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\frac{1}{x^2 \left( x^4 + 1 \right)^{3/4}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin^4 x \cos^2 x} dx\]

Evaluate the following integrals:
\[\int\frac{x^2}{\left( a^2 - x^2 \right)^{3/2}}dx\]

\[\int\frac{x}{x^4 - x^2 + 1} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\sqrt{\sin^2 x - 2 \sin x - 3}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{x^2 - x} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x - 1}{x^2 + x - 6}\text{  dx }\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + 6x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \sin^2 x + 5 \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 3 \sin^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{3} \sin x + \cos x} dx\]

\[\int\frac{3 + 2 \cos x + 4 \sin x}{2 \sin x + \cos x + 3} \text{ dx }\]

\[\int \left( \log x \right)^2 \cdot x\ dx\]

 
` ∫  x tan ^2 x dx 

\[\int e^x \left( \frac{1}{x^2} - \frac{2}{x^3} \right) dx\]

\[\int x\sqrt{x^4 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 1}{\left( x + 1 \right)^2 \left( x + 2 \right)} dx\]

The value of \[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{1 - \sin 2x}} dx\] is equal to


\[\int\frac{x + 2}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]


\[\int\frac{\left( 2^x + 3^x \right)^2}{6^x} \text{ dx }\] 

\[\int \text{cosec}^2 x \text{ cos}^2 \text{  2x  dx} \]

\[\int \sin^4 2x\ dx\]

\[\int \cos^3 (3x)\ dx\]

\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin x + \cos x}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×