हिंदी

∫ X 3 − 1 X 3 + X D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^3 - 1}{x^3 + x} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{x^3 + x}\]

Degree of numerator is equal to degree of denominator.
We divide numerator by denominator.


\[ \therefore \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x^3 + x}\]
\[ \Rightarrow \frac{x^3 - 1}{x^3 + x} = 1 - \frac{\left( x + 1 \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)} . . . . . \left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A}{x} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right)\left( x \right)}{x\left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow x + 1 = A x^2 + A + B x^2 + Cx\]
\[ \Rightarrow x + 1 = \left( A + B \right) x^2 + Cx + A\]

Equating coefficient of like terms

A + B = 0
C = 1
A = 1
B = –1

\[\therefore \frac{x + 1}{x\left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{x} + \frac{- x + 1}{x^2 + 1} . . . . . \left( 2 \right)\]
Using (1) and (2)
\[\int \frac{\left( x^3 - 1 \right)dx}{\left( x^3 + x \right)} = \int \left( 1 - \frac{1}{x} + \frac{x}{x^2 + 1} - \frac{1}{x^2 + 1} \right)dx\]
\[ = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \int\frac{x dx}{x^2 + 1} - \int\frac{dx}{x^2 + 1} \]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow 2x dx = dt\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \int dx - \int\frac{dx}{x} + \frac{1}{2}\int\frac{dt}{t} - \int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| t \right| - \tan^{- 1} x + C\]
\[ = x - \log \left| x \right| + \frac{1}{2}\log \left| x^2 + 1 \right| - \tan^{- 1} x + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७७]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 44 | पृष्ठ १७७

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]

\[\int \left( \sqrt{x} - \frac{1}{\sqrt{x}} \right)^2 dx\]

\[\int\frac{1}{\left( 7x - 5 \right)^3} + \frac{1}{\sqrt{5x - 4}} dx\]

\[\int \tan^2 \left( 2x - 3 \right) dx\]


\[\int \sin^2 \frac{x}{2} dx\]

\[\int \cos^2 \frac{x}{2} dx\]

 


\[\int\frac{1 - \sin x}{x + \cos x} dx\]

\[\int x^2 e^{x^3} \cos \left( e^{x^3} \right) dx\]

\[\int\frac{\sin \left( \text{log x} \right)}{x} dx\]

\[\int \cot^6 x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin x \cos^3 x} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{4 - x^4}} dx\]

\[\int\frac{\sin 8x}{\sqrt{9 + \sin^4 4x}} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} dx\]

\[\int\frac{2x + 1}{\sqrt{x^2 + 4x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sin^2 x + \sin 2x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{3 + 2 \sin x + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\text{ log }\left( x + 1 \right) \text{ dx }\]

\[\int2 x^3 e^{x^2} dx\]

\[\int \left( \log x \right)^2 \cdot x\ dx\]

\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{2x}{1 - x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{x - 1}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]

\[\int e^x \frac{1 + x}{\left( 2 + x \right)^2} \text{ dx }\]

Find \[\int\frac{2x}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)^2}dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x \left( 3 + 2 \cos x \right)} dx\]

\[\int\frac{\left( x - 1 \right)^2}{x^4 + x^2 + 1} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{x + 2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( x - 1 \right) \sqrt{2x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int \tan^4 x\ dx\]

\[\int\frac{x^3}{\left( 1 + x^2 \right)^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x^2 + a^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{3 x^2 + 13x - 10} \text{ dx }\]

\[\int \tan^5 x\ \sec^3 x\ dx\]

\[\int\frac{\log x}{x^3} \text{ dx }\]

\[\int \sin^{- 1} \sqrt{x}\ dx\]

\[\int\frac{x \sin^{- 1} x}{\left( 1 - x^2 \right)^{3/2}} \text{ dx}\]

Find :  \[\int\frac{e^x}{\left( 2 + e^x \right)\left( 4 + e^{2x} \right)}dx.\] 

 


Find: `int (sin2x)/sqrt(9 - cos^4x) dx`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×