मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएस.एस.सी (मराठी सेमी-इंग्रजी) इयत्ता १० वी

खोद आणखी थोडेसे खाली असतेच पाणी धीर सोडू नको, सारी खोटी नसतात नाणी. घट्ट मिटू नये ओठ गाणे असते गं मनी आर्त जन्मांचे असते रित्या गळणाऱ्या पानी. मूठ मिटून कशाला म्हणायचे भरलेली - Marathi [मराठी]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

पुढील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

1. आकृती पूर्ण करा. (२)

2. योग्य पर्याय शोधून वाक्य पूर्ण करा. (२)

खोदणे या शब्दाचा कवितेतील अर्थ म्हणजे ___________
i. विहीर आणखी खोदणे.
ii. जिद्दीने आणखी प्रयत्न करणे.
iii. घरबांधणीसाठी खोदणे.
iv. वृक्षलागवडीसाठी खोदणे.

खोद आणखी थोडेसे
खाली असतेच पाणी
धीर सोडू नको, सारी
खोटी नसतात नाणी.

घट्ट मिटू नये ओठ
गाणे असते गं मनी
आर्त जन्मांचे असते
रित्या गळणाऱ्या पानी.

मूठ मिटून कशाला
म्हणायचे भरलेली
उघडून ओंजळीत
घ्यावी मनातली तळी.

झरा लागेलच तिथे
खोद आणखी जरासे
उमेदीने जगण्याला
बळ लागते थोडेसे!

3. पुढील काव्यपंक्तींचा सरळ अर्थ लिहा. (२)

खोद आणखी थोडेसे खाली असतेच पाणी
धीर सोडू नको, सारी खोटी नसतात नाणी.

4. काव्यसाैंदर्य. (२)

'उमेदीने जगण्याला बळ लागते थोडेसे' या काव्यपंक्तीतील विचारसाैंदर्य स्पष्ट करा.

थोडक्यात उत्तर
Advertisements

उत्तर

1.

2.

खोदणे या शब्दाचा कवितेतील अर्थ म्हणजे जिद्दीने आणखी प्रयत्न करणे.

3. आणखी थोडे खोदलेस; तर पाणी हाती लागेल. धीर न सोडता उमेदीने पुढे गेल्यास प्रत्येक वेळी अपयशच हाती येईल, असे नसते.

4. कवयित्री आसावरी काकडे 'खोद आणखी थोडेसे' या कवितेतून जीवनात नेहमी आशावादी राहिले पाहिजे असा विचार मांडतात. ध्येयपूर्तीसाठी संयम, जिद्द, चिकाटी व आत्मविश्वास अंगी बाणावा. उमेदीने कष्ट करत जगावे हा संदेश त्यांनी या कवितेतून दिला आहे.
आयुष्यात येणाऱ्या संकटांना सकारात्मकतेने तोंड देणे महत्त्वाचे असते. येणाऱ्या अडचणींनी न डगमगता, जिद्दीने, उमेदीने कार्यरत राहणे व चांगुलपणावर विश्वास ठेवणे गरजेचे असते. आशा न सोडता सतत प्रयत्न केले, तर यश आपलेच असते. आपण जिथे प्रयत्न करणे थांबवतो, तिथूनच आणखी थोडेसे पुढे गेले, की मग यशाचा मार्ग खुला होतो; पण त्यासाठी उमेदीने जगायला हवे. असे जगण्यासाठी थोडीशी इच्छाशक्ती आणि कष्ट यांची गरज असते. असा विचार कवयित्री या ओळींद्वारे मांडू पाहत आहे.

shaalaa.com
खोद आणखी थोडेसे
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 15.1: खोद आणखी थोडेस - कृती क्रमांक १

APPEARS IN

एससीईआरटी महाराष्ट्र Marathi 10 Standard SSC
पाठ 15.1 खोद आणखी थोडेस
कृती क्रमांक १ | Q 2. (अ)

संबंधित प्रश्‍न

‘खोदणे’ या शब्दाचा कवितेतील अर्थ म्हणजे ______


गाणे असते मनी म्हणजे ______


आकृती पूर्ण करा.

 


कवितेतील (खोद आणखी थोडेसे) खालील संकल्पना आणि त्यांचे अर्थ यांच्या जोड्या लावा.

कवितेतील संकल्पना  संकल्पनेचा अर्थ
(१) सारी खोटी नसतात नाणी (अ) मनातील विचार व्यक्त करावेत.
(२) घट्ट मिटू नका ओठ (आ) मनातील सामर्थ्य व्यापक बनवावे.
(३) मूठ मिटून कशाला म्हणायचे भरलेली (इ) सगळे लोक फसवे नसतात.
(४) उघडून ओंजळीत घ्यावी मनातली तळी (ई) भ्रामक खोट्या समजुती बाळगू नयेत.

कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

सकारात्मक राहा - ______


कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

उतावळे व्हा - ______ 


कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

खूप हुरळून जा - ______ 


कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

जिद्द, चिकाटी, आत्मविश्वास कायम ठेवा - ______ 


कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

जुन्याच निर्मितीवर विश्वास ठेवा - ______ 


कवितेच्या (खोद आणखी थोडेसे) आधारे खालील विधान योग्य की अयोग्य ते लिहा.

नवनिर्मितीवर विश्वास ठेवा - ______ 


खालील ओळींचे रसग्रहण करा.

‘झरा लागेलच तिथे, खोद आणखी जरासे’


‘परिश्रमाशिवाय फळ मिळत नाही’, याबाबतीत तुम्ही घेतलेला अनुभव लिहा.


खाली दिलेल्या काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

मूठ मिटून कशाला
म्हणायचे भरलेली
उघडून ओंजळीत
घ्यावी मनातली तळी


पुढील काव्यपंक्तीचे रसग्रहण करा.

'झरा लागेलच तिथे खोद आणखी जरासे
उमेदीने जगण्याला बळ लागते थोडेसे!'


खालील मुद्दयांचा आधारे कवितेसंबंधी कृती सोडवा.

खोद आणखी थोडेसे

  1. प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री.  (1)
  2. प्रस्तुत कवितेतून मिळणारा संदेश. (1)
  3. प्रस्तुत कविता तुम्हांला आवडली किंवा न आवडली ते सकारण स्पष्ट लिहा. (2)

कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

(1) कवितेच्या आधारे खालील विधाने योग्य की अयोग्य ते लिहा. (2)

  1. सकारात्मक राहा.
  2. उतावळे व्हा.
  3. खूप हुरळून जा.
  4. संवेदनशीलता जपा.

खोद आणखी थोडेसे
खाली असतेच पाणी
धीर सोडू नको, सारी
खोटी नसतात नाणी.

घट्ट मिटू नये ओठ
गाणे असते गं मनी
आर्त जन्मांचे असते
रित्या गळणाऱ्या पानी.

मूठ मिटून कशाला
म्हणायचे भरलेली
उघडून ओंजळीत
घ्यावी मनातली तळी.

झरा लागेलच तिथे
खोद आणखी जरासे
उमेदीने जगण्याला
बळ लागते थोडेसे!

(2) कवितेतील खालील संकल्पना आणि त्यांचे अर्थ यांच्या जोड्या लावा. (2)

कवितेतील संकल्पना संकल्पनेचा अर्थ
(1) मूठ मिटून कशाला म्हणायचे भरलेली (i) मनातील सामर्थ्य व्यापक बनवावे.
(2) उघडून ओंजळीत घ्यावी मनातली तळी (ii) सगळे लोक फसवे नसतात.
  (iii) भ्रामक खोट्या समजुती बाळगू नयेत.

(3) खालील पद्यपंक्तींचा सरळ अर्थ तुमच्या शब्दांत लिहा. (2)

खोद आणखी थोडेसे
खाली असतेच पाणी
धीर सोडू नको, सारी
खोटी नसतात नाणी.

(4) काव्यसौंदर्य (2)

‘झरा लागेलच तिथे, खोद आणखी जरासे’, या ओळीतील विचारसौंदर्य स्पष्ट करा.


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×