मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएचएससी वाणिज्य (इंग्रजी माध्यम) इयत्ता १२ वी

खालील तक्ता पूर्ण करा. अ. क्र. सामासिक शब्द विग्रह (१) ______ निघून गेले आहेत प्राण ज्याचे असा तो (२) नीरज ______ प्रमाणासह आहे जे ते (४) गोपाल _____माशासारखे आहेत डोळे जिचे अशी ती (६) षडानन _______ - Marathi

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

खालील तक्ता पूर्ण करा.

अ. क्र. सामासिक शब्द

विग्रह

(१)

______

निघून गेले आहेत प्राण ज्याचे असा तो

(२)

नीरज

________________________

(३)

______

प्रमाणासह आहे जे ते

(४)

गोपाल

________________________

(५)

______

माशासारखे आहेत डोळे जिचे अशी ती

(६)

षडानन

________________________

तक्ता
रिकाम्या जागा भरा
Advertisements

उत्तर

अ. क्र. सामासिक शब्द

विग्रह

(१)

निष्प्राण

निघून गेले आहेत प्राण ज्याचे असा तो

(२)

नीरज

निघून गेला आहे ज्यातून रस असे ते

(३)

सप्रमाण

प्रमाणासह आहे जे ते

(४)

गोपाल

जो गाई पालन करतो असा तो

(५)

मीनाक्षी

माशासारखे आहेत डोळे जिचे अशी ती

(६)

षडानन

सहा आनन (मुखे) आहेत, ज्याला असा तो.

shaalaa.com
समास
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 5.01: व्याकरण-वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर, समास, प्रयोग, अलंकार - बहुव्रीही समास 2 [पृष्ठ १२२]

APPEARS IN

बालभारती Marathi Yuvakbharati [English] Standard 12 Maharashtra State Board
पाठ 5.01 व्याकरण-वाक्यप्रकार व वाक्यरूपांतर, समास, प्रयोग, अलंकार
बहुव्रीही समास 2 | Q 1 | पृष्ठ १२२

संबंधित प्रश्‍न

समासाचे नाव व सामासिक शब्द यांच्या जोड्या जुळवून लिहा

समासाचे नाव

सामासिक शब्द

(१) तत्पुरुष समास

(अ) स्त्रीपुरुष, गुणदोष

(२) अव्ययीभाव समास

(आ) महात्मा, पंचधातू

(३) बहुव्रीही समास

(इ) प्रतिवर्षी, आजन्

(४) द्वंद्व समास

(ई) लक्ष्मीकांत, निर्धन

खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समास ओळखा.

ताणतणाव -


खालील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समास ओळखा.
दरडोई -


खालील तक्ता पूर्ण करा.

क्र.

सामासिक शब्द

विग्रह

समासाचे नाव

(१)

झुणका भाकर

 

 

(२)

 

सूर्याचा अस्त

 

(३)

 

अक्षर असा आनंद

 

(४)

प्रतिक्षण

 

 


खालील तक्ता पूर्ण करा.

क्र. सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
(१) बावीसतेवीस    
(२) ठायीठायी    
(३) शब्दकोश    
(४) यथोचित    

खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून अधोरेखित करा.

नागरिकांनी गरजू विद्यार्थ्यांना यथाशक्ती मदत केली.


खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून अधोरेखित करा.

रस्त्याने चालताना जाहिरातींचे फलक सध्या पावलोपावली दिसतात.


पुढील उदाहरणांचा अभ्यास करून तक्ता पूर्ण करा.

अ. क्र.

सामासिक शब्द

विग्रह

विभक्ती प्रत्यय किंवा विभक्ती दर्शक अव्यय

(१)

लोकप्रिय

लोकांना प्रिय

____________

(२)

कष्टसाध्य

कष्टाने साध्य

____________

(३)

चोरभय

चोरापासून भय

____________

(४)

घरमालक

घराचा मालक

____________

(५)

नाट्यगृह

नाट्यासाठी गृह

____________

(६)

वनभोजन

वनातील भोजन

____________


खालील वाक्यांतील सामासिक शब्द ओळखून दिलेला तक्ता पूर्ण करा.

(१) सूर्याच्या सोनेरी किरणांनी दशदिशा उजळून निघाल्यात.
(२) नवरात्रात ठिकठिकाणी गरबा नृत्याचे कार्यक्रम चालतात.
(३) सुरेखाला वन्यजीव सप्ताहानिमित्त झालेल्या वक्तृत्व स्पर्धेत प्रथम क्रमांक प्राप्त झाला.

अ. क्र. सामासिक शब्द

विग्रह

(१)

____________

दहा दिशांचा समूह

(२)

नवरात्र

____________

(३)

____________

सात आहांचा (दिवसांचा समूह)


खालील तक्ता पूर्ण करा.

अ. क. सामासिक शब्द

विग्रह

(१)

____________

पती आणि पत्नी

(२)

____________

____________

(३)

गप्पागोष्टी

____________


खालील उदाहरणे अभ्यासा व त्यातील सामासिक शब्द अधोरेखित करा.

कृष्णा हा माझा सहाध्यायी आहे.


खालील उदाहरणे अभ्यासा व त्यातील सामासिक शब्द अधोरेखित करा.

काल रात्री आमच्या परिसरात नीरव शांतता होती.


खालील उदाहरणे अभ्यासा व त्यातील सामासिक शब्द अधोरेखित करा.

रावणाला दशमुख असेही संबोधले जाते.


खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.

आज स्वच्छ सूर्यप्रकाश आहे.


खालील वाक्यातील सामासिक शब्द ओळखा व त्या शब्दाचा विग्रह करा.

सैनिकांच्या देशार्पणाचा आदर करावा.


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

घनश्याम - ______ 


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

अष्टाध्यायी - ______ 


खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

खरेखोटे समजल्याशिवाय अभिप्राय देऊ नये - ______


खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

कष्टाची मीठभाकर आयत्या पक्वानापेक्षा गोड लागते - ______ 


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

सुंठसाखर - ______ 


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

विटीदांडू - ______


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

नाकडोळे - ______ 


खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

बरेवाईट प्रसंग सगळ्यांच्याच जीवनात येतात - ______ 


खालील वाक्य वाचा आणि त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

सभेला चारपाच माणसेच उपस्थित होती - ______ 


खालील वाक्य वाचा व त्यातील सामासिक शब्द ओळखा.

गरिबास कपडालत्ता द्यावा, अन्नपाणी द्यावे - ______ ______


तक्ता पूर्ण करा.

सामासिक शब्द   विग्रह समासाचे नाव
पालापाचोळा ______ ______
केरकचरा ______ ______
तीनचार ______ ______
खरेखोटे ______ ______
कुलूपकिल्ली ______ ______
स्त्रीपुरुष ______ ______

खाली दिलेल्या सामासिक शब्दांचा आपण विग्रह व समासाचे नाव असा अभ्यास करावा.

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
नीलकमल    
महाराष्ट्र    
भाषांतर    
पांढराशुभ्र    
घननीळ    
शामसुंदर    
कमलनयन    
नरसिंह    
विद्याधन    
रक्तचंदन    
घनश्याम    
काव्यामृत    
पुरुषोत्तम    
महादेव    

योग्य जोड्या लावा.

सामासिक शब्द समासाचे नाव
1) भाजीपाला अ. कर्मधारय समास
2) पुरुषोत्तम ब. इतरेतर द्वंद्व समास
  क. समाहार द्वंद्व समास

पुढील विग्रहावरून सामासिक शब्द व समास ओळखा:

विग्रह सामासिक शब्द समासाचे नाव
प्रत्येक घरी    

पुढील सामासिक शब्दांचा विग्रह करून समासाचे नाव लिहा.

लोकप्रिय


पुढील तक्ता पूर्ण करा.

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
यथायोग्य ______ ______

पुढील तक्ता पूर्ण करा.

सामासिक शब्द विग्रह समासाचे नाव
______ राष्ट्रासाठी अर्पण ______

‘पतिपत्नी’ या सामासिक शब्दातील समास ओळखून लिहा.


‘नीलकंठ’ या सामासिक शब्दातील समासाचे नाव लिहा.


  ‘अ’ गट ‘ब’ गट
1 सूर्याचा उदय झाला. सूर्योदय झाला.
2 प्रत्येक दिवशी त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली. दिवसेंदिवस त्याची प्रतिष्ठा वाढत गेली.

बोलण्याच्या ओघात आपण शब्दातील परस्परसंबंध दाखवणारे विभक्ती प्रत्यय गाळून सुटसुटीत असे जोडशब्द बनवतो. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाला ‘समास’ असे म्हणतात. शब्दांच्या अशा एकत्रीकरणाने जो जोडशब्द तयार होतो त्याला ‘सामासिक शब्द’ म्हणतात.

समास विग्रह - सामासिक शब्द कोणत्या शब्दांपासून तयार झाला, हे स्पष्ट करण्यासाठी आपण त्याची फोड करताे. या फोड करून दाखवण्याच्या पद्धतीला ‘विग्रह’ म्हणतात. वर ‘ब’ गटात सामासिक शब्द आहेत, तर ‘अ’ गटात विग्रह आहेत.


खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.

सामासिक शब्द विग्रह
स्त्रीपुरुष ______

योग्य जोड्या लावा:

क्र. सामासिक शब्द समासाचे नाव
i. त्रिभुवन कर्मधारय समास
ii. पुरुषोत्तम द्विगू समास
    इतरेतर द्वंद्व समास

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×